Nga Sara Gandolfi, Corriera Della Sera
“Ishte vetëm çështje kohe”, komentoi një burim i opozitës në mërgim. “Ne po e prisnim”.
Objektivi i padeklaruar, sipas analistëve, ka qenë gjithmonë ai: Nicolás Maduro, 63 vjeç, njeriu që ka qeverisur Venezuelën pa ndërprerje që nga viti 2013. Dhe të cilin Shtetet e Bashkuara e kapën dhe e nxorën nga vendi i tij – në një operacion sensacional të forcave speciale – natën e 3 janarit.
Ata që e denigrojnë e quajnë “shofer kamioni”, edhe pse në realitet, në një jetë tjetër, ai ishte shofer autobusi dhe sindikalist. Ata që e duan e quajnë “el gallo pinto”, gjeli luftarak. Për Shtetet e Bashkuara, ai është një nga trafikantët kryesorë të drogës në botë. Në gusht, ata e rritën shpërblimin për kokën e tij nga 25 milionë dollarë në 50 milionë dollarë: një shpërblim i ofruar kujtdo që ofron informacion që çon në arrestimin dhe gjykimin e tij në SHBA për “trafik droge dhe korrupsion”.
I kritikuar nga bashkësia ndërkombëtare, i hetuar nga Gjykata Ndërkombëtare Penale për krime kundër njerëzimit dhe pasi i ka mbijetuar një krize shkatërruese ekonomike (PBB-ja ra me 80% në një dekadë dhe është rritur përsëri që nga viti 2024), sanksioneve amerikane, pandemisë dhe skandaleve, presidenti-zot i Venezuelës, me mbështetjen e institucioneve që kontrollon qeveria e tij dhe mbrojtjen e gjeneralëve që ndajnë pushtetin (përfshirë pushtetin ekonomik) me të, tani është zot i Venezuelës.
Ai dështoi ta përfundonte mandatin e tij të tretë dhe për këtë arsye nuk do të bëhet, siç kishte shpresuar, kreu i shtetit me shërbimin më të gjatë në Venezuelë pas diktatorit Juan Vicente Gómez. Fati i tij, me shumë gjasa, është një qeli burgu në Shtetet e Bashkuara ose, në rastin më të mirë, një mërgim i gjatë. Ngritja e Maduros në pushtet ishte e shpejtë dhe tërësisht nën hijen e Hugo Chávez, nënkolonelit që nxiti “revolucionin e ri bolivarian”.
Ai u bë i njohur duke bërë fushatë për lirimin e tij pas grushtit të shtetit të tentuar që komandanti i parashutistëve organizoi në vitin 1992 kundër Presidentit Andrés Pérez. Chávez nuk e harroi atë dhe, pas lirimit nga burgu, ai e donte sindikalistin në krah të tij deri në fitoren e tij zgjedhore në vitin 1998. Maduro u bë Ministër i Jashtëm dhe më pas Zëvendëspresident dhe trashëgimtar i fronit.
Në paraqitjen e tij të fundit televizive, tashmë i konsumuar nga kanceri, Chávez tha “Votoni për të”. Kur vdiq, Maduro zuri vendin e tij si udhëheqës i vendit. Disa muaj më vonë, më 14 prill 2013, ai fitoi zgjedhjet presidenciale me më pak se dy pikë përqindjeje mbi kandidatin e opozitës Henrique Capriles. Që atëherë, ai nuk ka treguar shenja se do të heqë dorë nga pushteti.
Në vitin 2014, qeveria e Maduros shtypi me gjak protestat e studentëve, shpërndau Parlamentin në vitin 2017 për të krijuar një Asamble Kushtetuese më pajtuese dhe fitoi zgjedhjet presidenciale të vitit 2018, në të cilat ua ndaloi kundërshtarëve të saj pjesëmarrjen dhe të cilat shumica e bashkësisë ndërkombëtare i konsideroi të paligjshme.
I paepur ndaj kritikave, “Gjeli Luftëtar” madje i mbijetoi një atentati: disa dronë të armatosur me eksplozivë e sulmuan atë gjatë një parade ushtarake. Mbi të gjitha, ai shtypi çdo kundërshtim brenda Partisë Socialiste të Bashkuar.
Deri më tani. Aleatët e tij më besnikë ishin ushtria, e cila kontrollon 12 nga 34 ministritë, përfshirë atë të Naftës, burimin kryesor të Venezuelës. Shtetet e Bashkuara – dhe agjentët e CIA-s – deri më tani kishin dështuar të minonin paktin midis regjimit dhe forcave të armatosura, të cilat në fakt drejtojnë së bashku vendin.
Sipas disa analistëve, ndoshta më romantikja, “pushtet i fshehur” i vërtetë në krah të Maduros është gruaja e tij, Cilia Flores, e cila në fund u kap me të. Një avokate në fushën penale dhe kongresiste, asaj i pëlqen të quhet “luftëtarja e parë” në vend të “zonjës së parë”. Ishte Chavez ai që i lidhi bashkë. Ata lanë bashkëshortët e tyre përkatës dhe filluan “të ndanin të njëjtën ëndërr”, tha Flores, e cila krijoi një rrjet shumë të fortë pushteti rreth burrit të saj.
E ashpër dhe e pamëshirshme “Cilia të do ose të urren, ajo nuk negocion”, thonë në Karakas. Djali i tyre, Nicolás Maduro Guerra, ose Nicolasito, një ish-kongresmen, është përmendur shpesh si një trashëgimtar i mundshëm politik i babait të tij. Fati i tij ka ndryshuar gjithashtu në orët e fundit.
Marrëdhënia e trazuar midis Venezuelës së pasur me naftë dhe qeverisë së Shteteve të Bashkuara, e cila ka mbështetur prej kohësh disidencën kundër regjimit Chavist, megjithëse më me ndrojtje nën presidencat Demokratike, nuk është e re, as nuk është unike për këtë vit.
Megjithatë, përballja arriti kulmin këtë vit, menjëherë pas fillimit të mandatit të tretë presidencial të Nicolas Maduro-s, fituesit të vetëshpallur të zgjedhjeve të korrikut 2024, dhe inaugurimit të mëvonshëm të Donald Trump për mandatin e tij të dytë.
Pasi mbërriti në Shtëpinë e Bardhë, presidenti amerikan deklaroi se nuk e konsideronte Maduro-n një udhëheqës të zgjedhur në mënyrë demokratike dhe e etiketoi bandën Tren de Aragua si një organizatë terroriste transnacionale. Në mars, tensionet midis dy qeverive u përshkallëzuan kur Shtetet e Bashkuara deportuan 238 migrantë venezuelianë, duke i etiketuar ata kriminelë, në Qendrën e Paraburgimit për Terrorizëm (CECOT) në El Salvador.
Në korrik, pas negociatave, Uashingtoni dhe Karakasi arritën një marrëveshje që çoi në riatdhesimin në Venezuelë të burrave të dërguar në CECOT dhe lirimin e 10 amerikanëve të ndaluar në Venezuelë.
Por po atë korrik, Departamenti i Thesarit akuzoi Maduro-n se drejtonte Kartelin e Diejve, një organizatë e dyshuar kriminale që, sipas Uashingtonit, është e përfshirë në trafikun e drogës dhe pastrimin e parave.
Dhe pastaj në shtator, me vendosjen e anijeve, aeroplanëve dhe më pas të aeroplanmbajtëses më të madhe amerikane në Karaibe, gjoja për të luftuar trafikun e drogës. Që atëherë, forcat amerikane kanë kryer dhjetëra sulme kundër anijeve të dyshuara të trafikantëve të drogës, duke vrarë mbi 110 persona.
Pastaj erdhi sulmi me dron i CIA-s në një port, bastisja e parë në tokën venezueliane. Kjo kulmoi me fazën përfundimtare në Karakas dhe njoftimin e kapjes së Maduros dhe gruas së tij.