Rritja e fundit e çmimeve nga ONE Telecommunications Albania ka hapur një debat të fortë publik dhe juridik: a ka të drejtë një kompani të ndryshojë çmimin e shërbimit pa miratimin e drejtpërdrejtë të abonentit?
Në thelb, përgjigjja është e qartë: jo, jo në mënyrë të pakushtëzuar dhe arbitrare.
Kontrata nuk është “çek i bardhë” për kompaninë
Në praktikë, kompanitë e telekomunikacionit shpesh përfshijnë në kontrata klauzola që u japin të drejtën për të rishikuar çmimet. Por kjo nuk do të thotë se ato mund të veprojnë pa kufi.
Në të drejtën e konsumatorit dhe në kuadrin rregullator të komunikimeve elektronike:
çdo klauzolë duhet të jetë e qartë, e kuptueshme dhe transparente;
nuk duhet të krijojë pabarazi të theksuar mes palëve;
nuk mund të cenojë thelbin e të drejtave të konsumatorit.
Një klauzolë që i jep kompanisë të drejtë të rrisë çmimin automatikisht, pa mekanizma mbrojtës për klientin, rrezikon të konsiderohet klauzolë abuzive.
Ja email që iu ka shkuar abonentëve:
Rritja e çmimit kërkon informim real, jo formal
Edhe në rastet kur kontrata e parashikon një rritje të mundshme çmimi, ligji vendos kushte të qarta:
abonenti duhet të njoftohet paraprakisht dhe në mënyrë të drejtpërdrejtë;
informacioni duhet të jetë i qartë, jo i paqartë apo i fshehur në formulime teknike;
duhet të bëhet e ditur në mënyrë eksplicite:
e drejta për kundërshtim,
e drejta për ndërprerje të kontratës pa penalitete.
Nëse njoftimi reduktohet në një SMS të përgjithshme apo email, pa sqaruar këto elemente thelbësore, atëherë kemi jo thjesht një problem komunikimi, por një cenim të së drejtës për informim.
“Heshtja nuk është gjithmonë pranim”
Një nga argumentet më problematike në këto raste është ideja se nëse konsumatori nuk kundërshton, atëherë ai e ka pranuar ndryshimin.
Por juridikisht:
pranimi duhet të jetë i vetëdijshëm dhe i informuar;
mungesa e reagimit, kur informacioni është i paqartë, nuk mund të konsiderohet automatikisht pëlqim i vlefshëm.
Kjo është një çështje thelbësore që mund të vërë në diskutim vlefshmërinë e gjithë procesit të rritjes së çmimit.
Ku qëndron problemi me rastin “ONE”?
Nëse, siç pretendohet:
njoftimi ka qenë i paqartë,
nuk është sqaruar e drejta për kundërshtim,
nuk është garantuar mundësia reale për dalje nga kontrata,
atëherë rritja e çmimit nuk është më një procedurë normale tregu, por merr tiparet e një veprimi potencialisht abuziv.
Roli i shtetit dhe i institucioneve
Në këtë situatë, përgjegjësia nuk është vetëm e kompanisë. Institucionet duhet të veprojnë:
Autoriteti i Komunikimeve Elektronike dhe Postare duhet të verifikojë nëse janë respektuar rregullat e tregut;
Komisioneri për Mbrojtjen e Konsumatorit duhet të vlerësojë nëse kemi shkelje të të drejtave të konsumatorit.
Rritja e çmimeve nuk është e ndaluar në vetvete. Por ajo bëhet e paligjshme kur:
kryhet në mënyrë të njëanshme,
shoqërohet me mungesë transparence,
dhe i mohon konsumatorit të drejtën për zgjedhje.
Në një ekonomi tregu, kontrata është marrëveshje, jo imponim.
Nëse njëra palë vendos e vetme dhe tjetra thjesht informohet në mënyrë të paqartë, atëherë nuk kemi më kontratë — kemi abuzim.
Por duhet hetim në këtë rast sepse flitet për qindra mijëra persona.