Gjykata Kushtetuese zbardh vendimin e plotë për Erion Veliajn.
Vendimi i Gjykatës Kushtetuese për rrëzimin e shkarkimit të Erion Veliaj nuk është thjesht një fitore personale apo politike. Ai përfaqëson një moment thelbësor për funksionimin e shtetit të së drejtës, për autonominë vendore dhe për respektimin e vullnetit të qytetarëve të Tiranës.
Rikthimi i Veliajt në detyrë si kryebashkiak nuk është vetëm i ligjshëm, por i domosdoshëm.
- Vendimi i Gjykatës Kushtetuese është përfundimtar dhe detyrues
Në një shtet kushtetues, vendimet e Gjykatës Kushtetuese nuk janë opinion, por normë juridike e detyrueshme për të gjitha pushtetet. Gjykata konstatoi qartë se shkarkimi i kryebashkiakut u bë në shkelje të Kushtetutës, pa analizë të përgjegjësisë personale dhe pa provuar ekzistencën e një shkeljeje të rëndë.
Moszbatimi i këtij vendimi ose zvarritja e rikthimit në detyrë do të përbënte jo vetëm një akt arbitrar administrativ, por edhe një precedent të rrezikshëm: mohimin praktik të autoritetit të Gjykatës Kushtetuese.
- Autonomia vendore nuk mund të zhbëhet me vendime politike
Bashkitë janë njësi të vetëqeverisjes vendore, të zgjedhura drejtpërdrejt nga qytetarët. Kryetari i bashkisë nuk është funksionar i emëruar nga qeveria, por përfaqësues i një mandati popullor.
Vendimi i Këshillit të Ministrave për shkarkim, i bazuar vetëm në mungesën tremujore në detyrë, pa analizuar shkaqet dhe pa provuar fajësinë, u cilësua nga Gjykata si joproporcional dhe antikushtetues. Rikthimi i Veliajt është, në këtë kuptim, rivendosje e autonomisë vendore, jo privilegj personal.
- Parimi i përgjegjësisë personale u shkel
Gjykata Kushtetuese theksoi një element kyç: mungesa në detyrë mund të përbëjë shkelje të rëndë vetëm nëse kryetari mban përgjegjësi për këtë situatë. Në rastin konkret, kjo përgjegjësi nuk u provua dhe as nuk iu atribuua juridikisht Veliajt.
Në një shtet të së drejtës, askush nuk mund të ndëshkohet për rrethana objektive apo për situata që nuk burojnë nga vullneti apo veprimet e tij. Ndryshe, do të vendosnim logjikën e dënimit pa faj, një parim i papranueshëm në çdo demokraci funksionale.
- Kryebashkiaku është organ monokratik: mungesa e tij paralizon institucionin
Gjykata theksoi se kryetari i bashkisë është organ ekzekutiv monokratik. Kjo do të thotë se shkarkimi i tij pa bazë të fortë ligjore krijon vakum institucional, pa legjitimitet dhe pa stabilitet.
Rikthimi i Veliajt në detyrë garanton vazhdimësinë e vendimmarrjes, nënshkrimin e akteve administrative, zbatimin e projekteve dhe funksionimin normal të Bashkia e Tiranës. Çdo zgjidhje tjetër do të ishte artificiale dhe e brishtë.
- Respektimi i votës së qytetarëve të Tiranës
Erion Veliaj është zgjedhur me votë direkte nga qytetarët e Tiranës. As Këshilli i Ministrave dhe as Presidenti nuk mund të zëvendësojnë këtë vullnet përmes akteve administrative të rrëzuara tashmë nga Gjykata Kushtetuese.
Rikthimi i tij në detyrë nuk është akt politik, por respekt ndaj sovranitetit lokal të qytetarëve. Çdo përpjekje për ta mbajtur jashtë zyrës do të përbënte, në thelb, një mohimi të votës së lirë.
- Stabilitet institucional dhe mesazh për të ardhmen
Ky rast shërben si provë për pjekurinë institucionale të Shqipërisë. Zbatimi i vendimit dhe rikthimi i kryebashkiakut në detyrë dërgon një mesazh të qartë:
– pushtetet kontrollojnë njëri-tjetrin;
– Kushtetuta prevalon mbi interesat e momentit;
– zgjedhjet nuk zhbëhen me vendime administrative.
Ndaj rikthimi i Erion Veliajt në detyrë si kryebashkiak i Tiranës nuk është çështje simpatie apo antagonizmi politik. Është detyrim kushtetues, domosdoshmëri institucionale dhe respekt ndaj qytetarëve.
Nëse Shqipëria synon të funksionojë si shtet i së drejtës dhe jo si shtet i vendimeve të përkohshme politike, atëherë ky vendim duhet zbatuar plotësisht dhe pa ekuivok: Erion Veliaj duhet të kthehet në Bashkinë e Tiranës si kryebashkiak legjitim.
Në lidhje me masat shtërnguese të SPAK kanë reaguar edhe reporterët e Këshillit të Europës, të cilët kanë sugjeruar se duhej masë më e lehtë ndaj Erion Veliajt që kryeqyteti të drejtohej nga i votuari masiv dhe ndërkohë të vazhdonte hetimi dhe gjyqi të vendoste se si duhet masa ndaj tij.
(me poshtë është vendimi i plotë i Gjykatës Kushtetuese)
