Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, ka deklaruar se Shtetet e Bashkuara duhet të “zotërojnë” Groenlandën, duke argumentuar se kjo është e domosdoshme për të parandaluar marrjen e territorit nga Rusia dhe Kina.
“Vendet duhet të kenë pronësi dhe ju mbroni pronësinë, ju nuk mbroni kontratat e qirasë. Dhe ne do të duhet ta mbrojmë Groenlandën”, u tha Trump gazetarëve të premten. Ai shtoi se SHBA-të do ta bëjnë këtë “në mënyrën e lehtë ose në mënyrën e vështirë”.
Sipas Shtëpisë së Bardhë, administrata amerikane po shqyrton mundësinë e blerjes së Groenlandës, territor gjysmë-autonom i Danimarka, një tjetër anëtare e NATO-s, duke mos përjashtuar as skenarin e aneksimit me forcë.
Ndaj Groenlanda me mirë me vullnet të mirë shkon te SHBA se sa pret që Ushtria të shkojë atje, pasi territori i saj është jetik për SHBA.
Reagimi i Danimarkës dhe Groenlandës
Danimarka dhe Groenlanda kanë deklaruar prerazi se territori nuk është në shitje, ndërsa Kopenhaga ka paralajmëruar se çdo veprim ushtarak do të shënonte fundin e aleancës mbrojtëse transatlantike.
Aleatët e Danimarkës në NATO janë rreshtuar në mbështetje të saj, duke riafirmuar se vetëm Danimarka dhe Groenlanda mund të vendosin për marrëdhëniet e tyre dhe se siguria e Arktikut duhet të garantohet kolektivisht. Ata kanë theksuar gjithashtu respektimin e parimeve të Kartës së OKB-së, përfshirë sovranitetin dhe integritetin territorial.
Pse Groenlanda është strategjike
Megjithëse territori më pak i populluar në botë, pozicioni i Groenlandës midis Amerikës së Veriut dhe Arktikut e bën atë kyçe për:
sistemet e paralajmërimit të hershëm ndaj sulmeve me raketa;
monitorimin ushtarak dhe detar në Arktik.
Trump ka deklaruar vazhdimisht se Groenlanda është jetike për sigurinë kombëtare të SHBA-së, duke pretenduar se zona është “e mbuluar me anije ruse dhe kineze”.
SHBA-të kanë tashmë mbi 100 trupa të stacionuar përherë në bazën Pituffik Space Base në veriperëndim të Groenlandës, një strukturë e operuar nga SHBA-të që nga Lufta e Dytë Botërore. Sipas marrëveshjeve ekzistuese me Danimarkën, Uashingtoni ka të drejtë të dislokojë sa trupa të dëshirojë në territor, por Trump ka theksuar se marrëveshjet e qirasë nuk janë të mjaftueshme.
“Nuk mund të bësh marrëveshje nëntëvjeçare apo edhe 100-vjeçare. Duhet pronësi”, tha ai.
Dimensioni gjeopolitik dhe ekonomik
Sekretari amerikan i Shtetit, Marco Rubio, pritet të zhvillojë bisedime me Danimarkën javën e ardhshme.
Ndërkohë, interesi për Groenlandën është rritur edhe për shkak të burimeve natyrore, përfshirë mineralet e rralla të tokës, uraniumin dhe hekurin, si dhe rezerva të mundshme nafte dhe gazi, të cilat po bëhen më të aksesueshme për shkak të shkrirjes së akullit nga ndryshimet klimatike.
Qëndrimi i Groenlandës
Në një deklaratë të përbashkët të premten në mbrëmje, udhëheqësit e partive politike të Groenlandës, përfshirë opozitën, reaguan ashpër:
“Ne nuk duam të jemi amerikanë, nuk duam të jemi danezë. Ne duam të jemi grenlandezë. E ardhmja e Groenlandës duhet të vendoset nga populli grenlandez”, thuhet në deklaratë.
Deklaratat e Trumpit rikthejnë frikën për precedentë të rrezikshëm, veçanërisht pas përdorimit të forcës ushtarake nga SHBA-të në Venezuelë për kapjen e presidentit Nicolás Maduro, duke ngritur pikëpyetje serioze për stabilitetin e rendit ndërkombëtar.