Nga Albert Vataj
Më 13 korrik 1793, Jean-Paul Marat, një nga figurat më radikale dhe më të diskutueshme të Revolucionit Francez, u vra në shtëpinë e tij në Rue de Cordeliers. Mjeku i diplomuar që u shndërrua në “Zërin e Popullit” (L’Ami du peuple – emri i gazetës së tij famëkeqe), ishte pena që me një fjalë mund të dëgjonte qindra njerëz në gijotinë. Vdekja e tij, e përjetësuar në pikturën neoklasike të Jacques-Louis David, mbetet një nga skenat më dramatike dhe me ndikim në historinë moderne.
Vrasësja e Maratit ishte Charlotte Corday, një grua 24-vjeçare nga Normandia, pasardhëse e shkrimtarit të njohur Pierre Corneille. E rritur në një manastir, Corday ishte e arsimuar mirë, e zgjuar politikisht dhe fillimisht mbështetëse e ideve revolucionare të vitit 1789. Megjithatë, nga viti 1792, ajo u rreshtua me Xhirondinistët (krahu i moderuar i revolucionit), duke besuar se ata ishin udhëheqësit logjikë që do të shpëtonin Francën nga kaosi.
Corday e shihte Maratit si një “monstër” egërsia e të cilit po gëlltiste Francën. Ajo udhëtoi drejt Parisit me një bindje pothuajse mistike: të vriste një njeri për të shpëtuar 100,000 të tjerë. Plani i saj fillestar ishte ta vriste publikisht në Fête de la Fédération më 14 korrik, për t’i dhënë aktit një përmasë maksimale simbolike, por sëmundja e Maratit e detyroi të ndryshonte strategji.
Pasi iu refuzua hyrja në mëngjes, Corday doli për të blerë një thikë kuzhine me dorezë druri për dy franga. Ajo i shkroi një letër tjetër Maratit, duke përdorur si karrem një listë “tradhtarësh” xhirondinistë që gjoja po përgatitnin një kryengritje në Normandi.
Rreth orës 19:00, ajo u lejua më në fund të hynte nga e bashkëjetuesja e Maratit, Simonne Évrard. Marati vuante nga një sëmundje e rëndë e lëkurës (ndoshta dermatitis herpetiformis), të cilën e kishte marrë gjatë kohës që fshihej nëpër rrethinat dhe bodrumet e Parisit. E vetmja mënyrë për të gjetur qetësi ishte zhytja në një vaskë me ujë, kripëra dhe uthull, mbi të cilën kishte përshtatur një dërrasë druri që e përdorte si tryezë pune.
Ndërsa Marati po shënonte me nxitim emrat e tradhtarëve që Corday po i diktonte, duke thënë: “Brenda pak ditësh do t’i çoj të gjithë në gijotinë”, Corday nxori thikën nga gjoksi dhe e goditi me një goditje të vetme të saktë në karotidë.
Marat arriti vetëm të thërriste: “Më ndihmo, mikja ime e shtrenjtë!”, përpara se vaska të mbushej me gjak. Vdekja ishte pothuajse e menjëhershme.
Plani i Charlotte Corday dështoi plotësisht në qëllimin e tij politik. Në vend që të ndalonte gjakderdhjen, vrasja e ktheu Maratin në një “Jezu Krisht të Revolucionit”.
Piktori Jacques-Louis David e pikturoi atë në pozën e Krishtit të zbritur nga kryqi. Për muaj me radhë, bustet e Maratit zëvendësuan kryqet fetare nëpër kisha.
Gjatë gjyqit të saj, Corday mbajti një qëndrim sfidues dhe krenar. Ajo u ekzekutua në gijotinë më 17 korrik 1793, vetëm katër ditë pas vrasjes.
Maksimilien Robespierre dhe Jakobinët e përdorën vdekjen e tij si pretekstin perfekt për të nisur Terrorin e Madh. Çdo lloj moderimi u shpall tradhti. Brenda pak muajsh, pothuajse të gjithë miqtë Xhirondinistë të Cordayt përfunduan në gijotinë.
Vrasja e Maratit nuk e vrau revolucionin, përkundrazi, ajo hoqi çdo frena morale, duke e shtyrë Francën drejt fazës së saj më të përgjakshme.