Nga Albert Vataj
Në historinë e njerëzimit, rrallëherë ndodh që një individ të bëhet simbol i një kombi me të cilin nuk ndan as gjakun dhe as origjinën. Megjithatë, Anjezë Gonxhe Bojaxhiu, vajza shqiptare që bota e njohu si Nënë Tereza, arriti të thyente çdo kufi gjeografik dhe kulturor. Më 25 janar 1980, kur India i akordoi çmimin Bharat Ratna (Guri i Çmuar i Indisë), ajo nuk po nderonte thjesht një misionare të huaj, por po njihte shpirtin e saj më të lartë civil të mishëruar në një grua shtatshkurtër me sari të bardhë.
Rrugëtimi i saj drejt këtij vlerësimi suprem ishte i shtruar me dekada shërbimi në skutat më të errëta të Kalkutës. India filloi ta njihte zyrtarisht vlerën e saj që në vitin 1962 me çmimin Padma Shri, një mirënjohje për guximin e treguar gjatë konflikteve, ku ajo shërbente pa bërë dallime mes palëve. Ky vizion universal u thellua në vitin 1969 me çmimin Jawaharlal Nehru, i cili e pozicionoi atë si një figurë kyçe për mirëkuptimin ndërkombëtar. Për Nënë Terezën, paqja nuk ishte një koncept abstrakt diplomatik, por një veprim konkret: të ushqyerit e një të urituri apo mbajtja e dorës së një të vdekuri.
Themelimi i Urdhrit të Misionarëve të Bamirësisë ishte kryevepra e saj organizative. Ajo nuk krijoi thjesht një institucion, por një “ushtri” dashurie që u shtri në çdo cep të globit, duke u fokusuar te ata që shoqëria i konsideronte “të tepërt”. Ky përkushtim total e bëri atë fituese të Çmimit Nobel për Paqe në vitin 1979, duke e kthyer vëmendjen e botës nga sallonet e luksit te rrugicat e varfërisë ekstreme.
Megjithatë, kulmi i figurës së saj nuk qëndron te çmimet tokësore, por te lartësimi i saj shpirtëror. Procesi i saj i shenjtërimit, i nisur me lumturimin nga Papa Gjon Pali II në vitin 2003 dhe i përmbyllur me shenjtërimin nga Papa Françesku në vitin 2016, vërtetoi se mesazhi i saj ishte i përjetshëm. Ajo u bë Shën Tereza e Kalkutës, një emër që sot bashkon besimtarë dhe jobesimtarë nën moton e vetme të humanizmit.
Në përfundim, 25 janari i vitit 1980 mbetet një datë simbolike ku politika dhe shpirtërorja u bënë bashkë. Duke e shpallur “Bharat Ratna”, India pranoi se thesari i saj më i madh nuk ishin pasuritë natyrore, por dashuria e pakufishme e një gruaje që lindi shqiptare, por i përkiste botës. Trashëgimia e saj na kujton se ndryshimet e mëdha nuk nisin me revolucione të zhurmshme, por me përkujdesjen e heshtur ndaj tjetrit.