AFP (Marrë nga “Europa e Lirë”)
Viti 2026 premton shumë gjëra, përfshirë udhëtime rreth Hënës, bukuri futbolli dhe një betejë për kontrollin mbi Kongresin e Shteteve të Bashkuara të Amerikës.
Por bota do të ketë këto pesë gjëra që do ta veçojnë 2026-shin:
Klima: A do të veprojë bota?
Bota tashmë po përjeton temperatura rekorde, dhe gjasat janë që gjendja të përkeqësohet edhe më shumë në vitin 2026.
Viti i kaluar ishte më i nxehti i regjistruar deri më tani, por OKB-ja thotë se shanset janë 80 për qind që të paktën ky vit do të jetë edhe më i nxehti deri në vitin 2029.
Si do të reagojnë shtetet? COP30 në Brazil tregoi së fundmi se multilateralizmi në veprimet për klimën nuk ka vdekur, pavarësisht bojkotit nga SHBA-ja dhe konflikteve gjeopolitike.
Si po i nxit ndryshimi i klimës zjarret në Evropë?
“Viti 2026 duhet të jetë viti në të cilin diplomacia ndërkombëtare për klimën e rishpik veten”, tha Rebecca Thissen nga Climate Action Netëork.
“Ato [COP-et] nuk janë qëllim në vetvete, por një pikë kulmore në një agjendë politike ndërkombëtare që ka urgjentisht nevojë të harmonizohet”, shtoi ajo.
Vëmendje e veçantë do t’i kushtohet numrit të vendeve që do t’i përgjigjen ftesës së Kolumbisë për konferencën e parë ndërkombëtare mbi heqjen graduale të karburanteve fosile, që do të mbahet në prill.
Kupa më e madhe e Botës
Kupa e Botës, më e madhja në histori, do t’i ketë 48 shtete pjesëmarrëse në Shtetet e Bashkuara, Kanada dhe Meksikë, nën vëzhgimin e presidentit Donald Trump.
Ngjarja më e ndjekur sportive në botë do të zhvillohet për gati gjashtë javë, nga 11 qershori deri më 19 korrik, dhe ndeshjet do të luhen në 16 stadiume, prej të cilave 11 janë vetëm në SHBA.
Në fushë, një skuadër shumë e talentuar franceze, e udhëhequr nga Kylian Mbappe, do të jetë e vendosur të hakmerret për humbjen ndaj Argjentinës së Lionel Messit në finalen e vitit 2022 në Katar, por edhe Spanja ka pritshmëri të larta.
Ndërkohë, Kosova dhe Shqipëria synojnë pjesëmarrjen në Kupën e Botës për herë të parë në histori.
Cristiano Ronaldo, i cili do të jetë 41 vjeç kur të nisë turneu, ka deklaruar se kjo do të jetë Kupa e tij e gjashtë e Botës dhe e fundit, dhe do të donte shumë ta kurorëzonte karrierën me titullin e parë botëror për Portugalinë.
Kepi i Gjelbër, Uzbekistani dhe shteti ishullor i vogël i Curaçaos janë ndër vendet që do të marrin pjesë për herë të parë.
Tifozët mund të përballen me çmime shumë të larta biletash për ndeshjet më popullore në këtë Botëror.
Gaza, Izraeli dhe e ardhmja e Netanyahut
Trysnia amerikane çoi në një armëpushim mes Izraelit dhe Hamasit – grupit të shpallur terrorist nga SHBA e fuqi të tjera – i cili hyri në fuqi më 10 tetor, pas dy vjetëve luftë.
Armëpushimi është shumë i brishtë, dhe plani i Trumpit për paqe për Rripin e Gazës lë shumë çështje të pazgjidhura, si fazat e ardhshme të tërheqjes së ushtrisë izraelite, rindërtimi i territorit palestinez dhe qeverisja e tij në të ardhmen.
Duke miratuar zyrtarisht planin e Trump, Këshilli i Sigurimit i OKB-së hodhi themelet për vendosjen e një force ndërkombëtare në Gazë, diçka që, në thelb, as Izraeli dhe as Hamasi nuk e dëshirojnë.
Lëvizja islamiste palestineze refuzon të çarmatoset sipas kushteve të vendosura nga kryeministri izraelit Benjamin Netanyahu, i cili kërcënon se do të rifillojë luftimet nëse Rripi i Gazës nuk demilitarizohet përmes diplomacisë.
Netanyahu del para gjykatës teksa presidenti izraelit shqyrton kërkesën e tij për falje
Tani 76 vjeç, Netanyahu synon të garojë sërish në zgjedhjet që duhet të mbahen jo më vonë se nëntori i vitit 2026.
Koalicioni i tij shumëpartiak, i cili aktualisht mban vetëm 60 nga 120 vendet në Parlament, mbetet i brishtë.
Një shumicë e madhe izraelitësh dëshirojnë që Netanyahu të mbahet përgjegjës për dështimet që çuan në sulmin e Hamasit më 7 tetor 2023, i cili ndezi luftën në Gazë.
Një shumicë relative gjithashtu kundërshton dhënien e faljes presidenciale që ai kërkoi në fund të nëntorit, në përpjekje për t’i dhënë fund proceseve të gjata gjyqësore për korrupsion.
Si pasojë, Netanyahu mund të tundohet të zgjedhë opsionin ushtarak kundër Hamasit në Gazë, ose Hezbollahut në Liban, për të mbajtur në krah aleatët e tij të ekstremit të djathtë dhe për të siguruar “fitoren totale” që u ka premtuar izraelitëve.
Kontrolli i Kongresit të SHBA-së
Derisa votuesit përgatiten për zgjedhjet e mesmandatit në SHBA në vitin 2026, pesha e tyre nuk mund të jetë më e madhe seç është për Trumpin, për Kongresin dhe për vendin.
Trump nuk është në fletëvotim, por një rezultat i fortë republikan do të konfirmonte autoritetin e tij përtej Shtëpisë së Bardhë.
Nëse kandidatët e tij të preferuar dështojnë, kjo mund të zbulojë çarje në lëvizjen e tij dhe të komplikojë çdo plan te ardhshëm.
Ndërkohë, republikanët kanë kontroll të brishtë mbi Kongresin.
Shumicat minimale në Dhomën e Përfaqësuesve dhe në Senat varen nga mbrojtja e zonave elektorale me përfaqësues te cenueshëm në shtete kyçe si Miçigani, Karolina e Veriut dhe Ohajo.
Presidenti Trump po përdor të gjitha mjetet për të siguruar që mbështetësit e tij të dalin masivisht në votime.
Demokratët e shohin një mundësi, veçanërisht pasi partia në pushtet zakonisht humb vende në zgjedhjet e mesmandatit.
Parashikimet sugjerojnë se republikanët mund ta kenë të vështirë ta mbajnë Dhomën, dhe demokratët po synojnë gjithashtu katër vende në Senat për ta marrë kontrollin.
Ndërsa kontrolli i plotë republikan do t’i lejonte Trumpit të forconte trashëgiminë e tij politike, kontrolli demokrat i njërës prej dhomave do ta ngadalësonte agjendën e tij dhe me gjasë do ta përfshinte administratën e tij në hetime.
Astronautë rreth Hënës
Politikanët dhe entuziastët ëndërrojnë ditën kur njerëzit do të ecin sërish në Hënë.
Tri sondat e nisura drejt hapësirës për monitorimin e motit hapësinor.
Edhe pse kjo nuk ka gjasa të ndodhë vitin e ardhshëm, NASA po planifikon një mision me ekuipazh që do të fluturojë rreth satelitit të Tokës, pasi misioni Artemis II, i vonuar prej kohësh, është planifikuar të nisë jo më vonë se prilli.
Ky do të ishte një hap i madh drejt rikthimit të amerikanëve në sipërfaqen hënore, një synim i caktuar nga Trumpi gjatë mandatit të tij të parë.
Kina synon të zbresë në Hënë deri në vitin 2030 dhe po bën gjithashtu përparime.
Kina lanson sondë për të mbledhur mostra nga Hëna
Misioni i saj Chang’e 7 pritet të lëshohet në vitin 2026 për eksplorimin e polit jugor të Hënës, ndërsa testimi i anijes së saj me ekuipazh Mengzhou është planifikuar për vitin e ardhshëm.
India, e cila dërgoi një robot në Hënë në vitin 2023, është një tjetër vend me synime të mëdha për eksplorimin hapësinor, duke planifikuar të dërgojë një astronaut në orbitë në vitin 2027.
Përgatiti: Ekrem Idrizi