Takimi i Edi Ramës me deputetët dhe drejtuesit e strukturave të Partisë Socialiste të Qarkut Tiranë nuk duhet parë thjesht si një mbledhje rutinë fundgushti. Ai është pjesë e një procesi më të gjerë me të cilin kryetari socialist po përpiqet të ndryshojë mënyrën se si funksionon partia pas 13 vitesh në pushtet dhe në prag të një sezoni të ri politik.
Në qendër janë tri elemente: “BESA”, “Prania Besnike” dhe sistemi “PasqyrAlbania”. Vetë Rama e ka përcaktuar më herët “Praninë Besnike” si aneks të dokumentit strategjik “BESA”, me synimin që partia të vendoset në funksion të asaj që ai e quan “kthesa e mandatit të katërt”.
Por pas emërtimeve të reja fshihet në fakt një shqetësim i vjetër për çdo parti që qëndron gjatë në pushtet: shkëputja nga njerëzit.
Rama duket se e ka kuptuar se problemi më i madh i PS-së nuk është sot vetëm opozita. Është konsumimi që sjell pushteti i gjatë, burokratizimi i strukturave, drejtuesit që shfaqen në bazë vetëm kur afrohen zgjedhjet dhe administrata që jo gjithmonë i përgjigjet qytetarit.
Vetë filozofia e “Pranisë Besnike”, sipas mënyrës se si Rama e ka prezantuar, mbështetet te dëgjimi i qytetarëve në çdo periudhë dhe jo vetëm gjatë fushatave.
Dhe këtu fillon pjesa më interesante politike.
Rama po përpiqet ta rikthejë PS-në nga parti pushteti në parti terreni, pa humbur pushtetin.
Kjo nuk është e lehtë. Kur një parti qëndron 13 vjet në qeverisje, ministrat merren me ministritë, deputetët me parlamentin, kryetarët e bashkive me administrimin vendor dhe strukturat partiake rrezikojnë të shndërrohen në mekanizma që aktivizohen kryesisht në zgjedhje.
Tani kërkesa duket se është e kundërta: deputetët, ministrat, drejtuesit vendorë dhe strukturat duhet të zbresin përsëri në territor, të takojnë qytetarët dhe të evidentojnë shqetësimet e tyre. Pikërisht kjo është kërkuar edhe në takimet e fundit të drejtuesve të PS-së. Sistemi i ri “PasqyrAlbania” duket se do t’i shtojë kësaj skeme edhe dimensionin teknologjik: problematikat e raportuara nga qytetarët të regjistrohen dhe të ndiqen deri në trajtimin e tyre.
Nëse funksionon realisht, ky mund të jetë një instrument efikas politik dhe qeverisës. Por këtu lind edhe pikëpyetja më e madhe: ku mbaron partia dhe ku fillon shteti?
Qytetari nuk duhet të ketë nevojë për ndërhyrjen e një deputeti, ministri apo strukture partie që administrata t’i japë një përgjigje për një të drejtë që ia garanton ligji. Pikërisht për këtë model kanë ardhur edhe kritika publike, sipas të cilave partia rrezikon të shndërrohet në ndërmjetëse mes qytetarit dhe institucioneve.
Prandaj sfida e Ramës është shumë më e vështirë sesa krijimi i një sistemi të ri organizativ. Nëse “Prania Besnike” do të thotë që deputeti të dëgjojë qytetarin, të dijë çfarë ndodh në zonën e tij dhe të ushtrojë presion politik që institucionet të funksionojnë, atëherë PS mund të fitojë një energji të re.
Por nëse qytetari duhet të kalojë nga partia për të marrë një shërbim nga shteti, atëherë problemi nuk është zgjidhur; thjesht është zhvendosur.
Pse nis gjithçka nga Tirana?
Edhe zgjedhja e Tiranës për këtë fazë të organizimit ka peshën e vet. Tirana është jo vetëm qarku me numrin më të madh të votuesve, por edhe territori ku çdo lëvizje politike merr rezonancë kombëtare. Kryeqyteti do të jetë beteja më e rëndësishme politike në zgjedhjet vendore të vitit 2027. Kush kontrollon politikisht Tiranën, merr jo vetëm bashkinë më të madhe të vendit, por edhe një avantazh të jashtëzakonshëm psikologjik dhe elektoral.
Prandaj nuk është e rastësishme që Rama po kërkon disiplinim, prani dhe organizim pikërisht këtu. PS duket se nuk dëshiron të presë pranverën e vitit 2027 për të hyrë në fushatë. Fushata, në njëfarë mënyre, ka nisur që tani.
Dhe Rama ka një avantazh të madh: përballë tij opozita vazhdon të ketë problemet e veta organizative dhe politike. Por njëkohësisht PS ka një kundërshtar që nuk duhet nënvlerësuar: lodhjen nga pushteti i gjatë. Pas katër mandateve, nuk mjafton më të thuash se kundërshtari është më i dobët. Duhet t’i bindësh njerëzit se ke ende arsye për të qeverisur dhe, mbi të gjitha, se je ende në gjendje të dëgjosh.
Kjo është në thelb edhe sfida e “BESËS”.
Rama duket se kërkon t’u thotë socialistëve: mos prisni që qytetari të vijë te partia; partia duhet të shkojë te qytetari. Nëse kjo do të jetë vetëm një fushatë e re me emra të rinj, efektet do të konsumohen shpejt.
Nëse, përkundrazi, deputetët, ministrat, kryetarët e bashkive dhe drejtuesit e PS-së do të detyrohen realisht të dalin nga zyrat, të dëgjojnë njerëzit dhe të japin llogari për problemet e tyre, atëherë Rama mund të jetë duke përgatitur një transformim serioz të makinerisë elektorale socialiste.
Sepse pas 13 vitesh pushtet, beteja më e vështirë për PS-në nuk është më vetëm të mundë kundërshtarin.
Është të mos mundet nga vetë pushteti.
