Në universin poetik dhe dramatik të William Shakespeare, gruaja nuk është vetëm një personazh i skenës; ajo është një figurë e thellë simbolike, një prani që mishëron njëkohësisht misterin, fuqinë dhe brishtësinë e qenies njerëzore. Nga Ofelia e tragjedisë Hamlet, tek Portia e mençur e The Merchant of Venice, apo Lady Macbeth e errët dhe tronditëse, Shakespeare e trajtoi gruan si një qendër graviteti moral e emocional, rreth së cilës rrotullohet drama e njeriut.
Por përtej personazheve të tij të pavdekshme, në shpirtin e mendimit shekspirian gjendet edhe një reflektim më i gjerë: një thirrje për të parë gruan jo si një qenie të nënshtruar nga historia, por si një forcë krijuese që mban në vetvete thelbin e jetës. Fjalët që i atribuohen Shakespeare-it për gruan janë një apel poetik dhe moral, një kujtesë e fuqishme për padrejtësitë e shekujve dhe njëkohësisht një homazh për madhështinë e saj.
Në këtë kuptim, ky mesazh nuk është vetëm një poezi e ndërgjegjes; është një akt përkuljeje para një realiteti të mohuar shpesh nga historia: se gruaja nuk është një figurë dytësore e qytetërimit, por një nga shtyllat mbi të cilat ai është ndërtuar.
“Për çdo hije dhune që ka rënë si prangë mbi Të, për çdo fyerje që ka gërryer me thikë durimin e saj, për trupin që keni shfrytëzuar si një truall pa zot dhe inteligjencën që ia keni përdhosur nën tymin e arrogancës; për errësirën e injorancës ku e burgosët dhe lirinë që ia mohuat si të ishte mëkat; për zërin që ia mbytët në fyt dhe ato flatra që ia krasitët pikërisht kur donte të prekte qiejt. Për të gjitha këto, në gjunjë zotërinj, përpara një Gruaje!
Kjo thirrje e William Shakespeare nuk është thjesht një rresht i shkruar, por një kambanë apokaliptike që shkund themelet e ndërgjegjes njerëzore. Ai nuk kërkon thjesht një ndjesë formale, por një katarsis të thellë shpirtëror, një pranim të hapur të krimeve të historisë ndaj gjysmës së botës. Ai e ngre gruan në Altarin e Gjallë të ekzistencës; ajo nuk është më thjesht shërbestarja e zemrës, por mëkuesja e jetës, një blatuèse e shenjtë që flijon hiret e veta për të mbajtur gjallë dritën e njerëzimit.
Të biesh në gjunjë përpara saj, do të thotë të adhurosh mrekullinë e vetë Krijimit. Ajo nuk është thjesht një qenie, por një Testament i Gjallë Dashurie, një fuqi jetëdhënëse që transformon dhimbjen në pjellori dhe harresën në amshim. Ajo është premtimi i pashuar, fuqia që thur të ardhmen dhe qëllimi më i lartë i vetë qenies sonë.
Në gjunjë, zotërinj, sepse përpara jush nuk është thjesht një grua, por vetë Jeta!”
Në thelb, ky mesazh i atribuar William Shakespeare është më shumë se një figurë retorike. Ai është një pasqyrë e ndërgjegjes njerëzore që na fton të shohim historinë tonë me sinqeritet dhe përulësi. Sepse çdo epokë ka mbartur në vete gjurmët e një padrejtësie ndaj gruas, një histori heshtjesh, sakrificash dhe përpjekjesh për t’u dëgjuar.
Të përkulesh para gruas nuk është një gjest formal nderimi; është një akt njohjeje për atë që ajo përfaqëson në thelbin e jetës: burimin e dashurisë, të lindjes, të kujdesit dhe të qëndresës. Ajo është një prani që e ka mbajtur njerëzimin të lidhur me vetveten edhe në kohët më të errëta.
Prandaj kjo thirrje për të rënë në gjunjë nuk është një metaforë e dobësisë, por një metaforë e respektit. Sepse përpara nesh nuk qëndron vetëm një grua si individ, por një simbol i vetë jetës, një testament i gjallë i dashurisë dhe i vazhdimësisë së botës.
Dhe ndoshta vetëm kur njerëzimi të mësojë ta shohë gruan me këtë përulësi dhe këtë admirim, do të kuptojë se në të vërtetë nuk po nderon thjesht një qenie, por po nderon vetë mrekullinë e ekzistencës.
Përgatiti: Albert Vataj