Nga Albert Vataj
Kryeministri Edi Rama, përmes një fotoalbumi të publikuar në rrjetet sociale, ka sjellë në vëmendje Ura e Mesit, një prej thesareve më përfaqësuese të trashëgimisë kulturore shqiptare dhe një nga monumentet më mbresëlënëse të veriut të vendit.
“Çdo ditë e mbushur me vizitorë nga e gjithë bota, të mahnitur nga historia, arkitektura dhe bukuria unike e kësaj perle të trashëgimisë sonë kulturore, tanimë e rilindur”, shkruan Rama në postimin e tij, duke e cilësuar këtë monument si një dëshmi të gjallë të kujtesës historike dhe të identitetit kulturor shqiptar.
Fotografitë përcjellin atmosferën e gjallë që mbretëron çdo ditë pranë urës, turistë të huaj dhe vizitorë vendas që ndalen për të soditur jo vetëm mjeshtërinë e ndërtimit, por edhe harmoninë mahnitëse mes historisë, natyrës dhe arkitekturës. Në atë peizazh ku guri i lashtë takohet me ujin kristal të lumit Kir, vizitori ka ndjesinë se po shfleton një faqe të gjallë historie, ku koha duket se ka mbetur pezull.
E ndërtuar nga Mehmet Pashë Bushati në vitin 1768, Ura e Mesit konsiderohet ura më e madhe e mbijetuar nga periudha osmane në Shqipëri dhe për këtë arsye gëzon statusin e monumentit kulturor të kategorisë së parë. Ajo ngrihet në fshatin Mes, rreth pesë kilometra në verilindje të Shkodrës, në një pikë ku natyra dhe arkitektura krijojnë një bashkëjetesë pothuajse poetike. Dikur shërbente si nyje lidhëse ndërmjet Drishtit dhe Shkodrës, duke qenë pjesë e rëndësishme e komunikimit dhe tregtisë së kohës.
Vetë ura është një kryevepër e mjeshtërisë tradicionale të ndërtimit me gur. E shtruar me pllaka të lëmuara dhe e ngritur mbi trembëdhjetë harqe jo simetrike, ajo shtrihet në një gjatësi prej 108 metrash dhe një gjerësi prej 3.40 metrash, çka e bën urën më të gjatë të mbetur nga periudha osmane në vend. Arkitektura e saj nuk është vetëm funksionale, por edhe estetike, sepse ritmi i harqeve krijon një elegancë të rrallë që pasqyrohet mbi ujërat e lumit Kir.
Sipas studiuesve, ndërtimi i urës është realizuar në dy faza. Fillimisht u ngrit harku qendror dhe tre harqet pranë tij, dy në anën e majtë dhe një në të djathtë. Më vonë, kur prurjet e lumit Kir filluan të mbulonin pjesë të saj, u shtuan harqet më të vogla në të dy skajet, duke e bërë strukturën më të qëndrueshme dhe më të përshtatur me forcën e ujit. Kjo ndërhyrje dëshmon jo vetëm zgjuarsinë inxhinierike të kohës, por edhe aftësinë për ta harmonizuar veprën njerëzore me natyrën.
Sot, Ura e Mesit është kthyer në një nga atraksionet më të dashura turistike të Shkodrës. Vizitorët nuk mjaftohen vetëm duke soditur madhështinë e saj arkitekturore; shumë prej tyre zgjedhin të zbresin pranë ujërave të kthjellëta të lumit Kir, për t’u freskuar e për të përjetuar qetësinë që ofron ky vend i rrallë.
Më shumë se një urë, ajo mbetet një simbol i qytetërimit, i kujtesës historike dhe i shpirtit ndërtues shqiptar; një monument ku guri, uji dhe koha bashkëjetojnë në një elegancë që vazhdon të mahnisë këdo që ndalet për ta parë.