Takimi maratonë mes Albin Kurtit dhe Lumir Abdixhikut nuk prodhoi marrëveshjen që pritej, por prodhoi diçka po aq të rëndësishme: pranoi publikisht se pa kompromis politik Kosova rrezikon të futet sërish në një cikël zgjedhjesh të parakohshme.
Pas më shumë se tre orësh diskutime, të dy liderët dolën para mediave me të njëjtin mesazh: marrëveshje nuk ka, por dialogu do të vazhdojë. Kjo është shenja më e qartë se të dyja palët e kuptojnë se kriza institucionale nuk i shërben askujt.
Kurti kërkon partner, jo vetëm vota
Në pamje të parë, Albin Kurti duket në pozicion të favorshëm. Vetëvendosja ka fituar zgjedhjet dhe ka numrat për të ngritur Kuvendin dhe për të formuar qeverinë me mbështetjen e komuniteteve joshumicë.
Por problemi nuk është qeveria.
Problemi është presidenti.
Për zgjedhjen e presidentit nevojiten të paktën 80 deputetë në sallë dhe një shumicë e cilësuar. Kjo do të thotë se, edhe pse Kurti mund të qeverisë, ai nuk mund ta zgjidhë i vetëm çështjen e kreut të shtetit.
Pikërisht për këtë arsye ai po kërkon një marrëveshje më të gjerë politike me LDK-në.
Deklarata e tij se presidenti duhet të jetë “konsensual” dhe të mos jetë figurë partiake është një sinjal se Vetëvendosja është e gatshme të lëshojë terren për të shmangur bllokimin institucional.
Abdixhiku po luan me kujdes
Nga ana tjetër, Lumir Abdixhiku ndodhet përballë një prove politike shumë delikate.
Nëse hyn në një marrëveshje me Kurtin, ai rrezikon të akuzohet nga një pjesë e opozitës se po i jep jetë një qeverie që kishte premtuar ta kundërshtonte.
Nëse nuk hyn në marrëveshje, Kosova mund të shkojë përsëri në zgjedhje, ndërsa qytetarët mund ta shohin edhe opozitën si bashkëpërgjegjëse për krizën.
Prandaj Abdixhiku po përdor një gjuhë shumë të kujdesshme.
Ai nuk po flet për poste.
Po flet për “balancë institucionale”.
Ky është një formulim politik që i lë hapësirë negociatave pa krijuar përshtypjen se LDK po hyn në pazare për pushtet.
Presidenti është çelësi i gjithë krizës
Në realitet, beteja nuk zhvillohet për kryeministrin.
As për kryetarin e Kuvendit.
Beteja zhvillohet për presidentin.
Presidenti i ardhshëm do të ketë një rol të rëndësishëm kushtetues në vitet që vijnë dhe secila palë kërkon të ketë ndikim në zgjedhjen e tij.
Kurti kërkon një figurë mbi partitë.
LDK kërkon një president që garanton edhe përfaqësimin e saj politik.
Në praktikë, këto dy formula nuk janë domosdoshmërisht të papajtueshme.
Problemi është mungesa e besimit politik mes palëve.
PDK po pret gabimin e kundërshtarëve
Ndërsa Kurti dhe Abdixhiku negociojnë, Partia Demokratike e Kosovës po ndjek një strategji tjetër.
Refuzimi i Bedri Hamzës për t’u ulur në tryezë nuk është thjesht një “jo” ndaj Kurtit.
Është një llogaritje politike.
PDK duket se beson se sa më shumë të zgjasë kriza, aq më shumë konsumohet Vetëvendosja.
Nëse negociatat dështojnë dhe vendi shkon sërish në zgjedhje, PDK shpreson të përfitojë nga lodhja e elektoratit me bllokimin institucional.
Është një strategji me rrezik.
Sepse qytetarët mund të ndëshkojnë jo vetëm mazhorancën, por edhe opozitën që refuzon kompromisin.
Kosova nuk mund të hyjë në një krizë të pafundme
Kosova ndodhet në një moment të ndjeshëm.
Dialogu me Serbinë vazhdon të jetë nën vëmendjen e Bashkimit Evropian dhe Shteteve të Bashkuara.
Proceset euroatlantike kërkojnë institucione funksionale.
Ekonomia ka nevojë për stabilitet.
Investitorët kanë nevojë për siguri politike.
Një vend që shkon vazhdimisht në zgjedhje krijon përshtypjen e një sistemi politik që nuk arrin të prodhojë qeverisje të qëndrueshme.
Ky është një luks që Kosova nuk mund ta përballojë.
Kompromisi nuk është dobësi
Në Ballkan kompromisi shpesh interpretohet si dorëzim.
Në demokracitë perëndimore ndodh e kundërta.
Kompromisi konsiderohet aftësi për të ndërtuar institucione funksionale.
Kurti dhe Abdixhiku kanë ende disa ditë për të gjetur gjuhën e përbashkët.
Nëse ia dalin, Kosova do të fitojë stabilitet institucional.
Nëse dështojnë, vendi rrezikon të hyjë për herë të katërt brenda një periudhe të shkurtër në zgjedhje të reja.
Dhe në atë rast nuk do të ketë fitues politikë.
Do të ketë vetëm humbës: qytetarët e Kosovës, të cilët presin prej muajsh një gjë të vetme – institucione që funksionojnë dhe një klasë politike që vendos interesin e shtetit mbi interesin partiak./Europa e Lirë/