Një dekadë më parë, fitorja e ish-Presidentit amerikan Donald Trump shkaktoi një valë shoku populist në të gjithë Perëndimin. Tani, Evropa po pyet nëse humbja e thellë e Partisë së tij Republikane në zgjedhjet afatmesme do të kthejë këtë valë mbrapsht. Kundërshtarët evropianë të populizmit të krahut të djathtë e shohin votën amerikane si shenjën më të fundit të avancimit të tij të lëkundur. Që nga prilli, votuesit kanë larguar Viktor Orbánin e Hungarisë, i kanë dhënë fund kontrollit të gjatë të Aleksandar Vuçiqit në Serbi dhe kanë bllokuar kthimin e familjes Bolsonaro në Brazil. Kjo tregon një tendencë të qartë kundër forcave populiste në pushtet.
Péter Krekó, drejtor i Institutit Political Capital në Budapest, theksoi se “kur çarjet në pushtet bëhen më të dukshme, kjo mund të shkaktojë një efekt kaskadë”. Askund një kaskadë e tillë nuk do të kishte më shumë rëndësi sesa në Francë, ku nacionalistja Marine Le Pen është kandidatja kryesore në zgjedhjet presidenciale që do të mbahen pas gjashtë muajsh. Një fitore e saj do të vendoste arsenalin e vetëm bërthamor të Bashkimit Evropian dhe një veto në Këshillin e Sigurimit të OKB-së në duart e ekstremit të djathtë. Humbjet e fundit të së djathtës populiste mund ta tronditin gruan që synon të bëhet “Madame la Présidente” e parë e Francës. Megjithatë, zemërimi që po ndëshkon populistët në pushtet nga Budapesti në Beograd mund ta çojë atë në pushtet, pikërisht sepse partia e saj, Tubimi Kombëtar, nuk ka qeverisur kurrë Francën.
Le Pen përballet gjithashtu me një sfidë ligjore. Gjykata më e lartë e Francës synon të vendosë për ankimin e saj kundër një dënimi për përvetësim fondesh deri në fillim të prillit, vetëm disa javë para raundit të parë të votimit. Nëse vendimi është kundër saj, ajo mund të bëjë fushatë dhe të përballet me votuesit duke mbajtur një etiketë elektronike. Carmen Artaza, një banore e Parisit e arsimuar në Shtetet e Bashkuara, shprehu se “ajo mund të ndalohet ende të kandidojë, dhe tani amerikanët dhanë këtë lloj qortimi ndaj populizmit të Trumpit. Kjo do ta tronditë atë – do të trazojë fushatën e saj.” Megjithatë, në Francë, “ekstremi i djathtë ende ka erën në vela,” tha shkencëtari politik i Sciences Po, Gilles Ivaldi.
Analistët sugjerojnë se votuesit që i dhanë kontrollin e Dhomës së Përfaqësuesve dhe Senatit amerikan Demokratëve, mund të kenë ndëshkuar më shumë rekordin e Trumpit, veçanërisht në ekonomi, sesa idetë e tij “Amerika e Para”. Populistët ende po fitojnë disa zgjedhje, siç dëshmohet nga presidencat e fituara në Poloni, Kili dhe Kolumbi që nga mesi i vitit 2025. Daphne Halikiopoulou, profesoreshë e politikës në Universitetin e Yorkut në Britani, theksoi se “tendenca drejt ekstremit të djathtë ka qenë tipari përcaktues i politikës së shekullit të 21-të.” Megjithatë, kohët e fundit, humbjet për kampin populist joliberal janë grumbulluar. Ajo shtoi se “zgjedhjet afatmesme janë një rezultat shumë i favorshëm për qendrën e majtë, dhe kjo mund të pengojë ekstremit të djathtë.”
Udhëheqësit ose partitë që mbështesin politika nacionaliste dhe anti-emigracion kanë pësuar të paktën tetë pengesa në zgjedhjet kombëtare në rreth 18 muaj: në Rumani, Holandë, Portugali, Hungari, Suedi, Serbi, Brazil dhe tani Shtetet e Bashkuara. Shumë prej këtyre humbjeve ishin të theksuara: Portugalia zgjodhi socialistin e moderuar António José Seguro ndaj populistit të djathtë André Ventura me një raport dy me një; Hungaria i dha fund 16 viteve në pushtet të Orbánit; Vuçiq i Serbisë pranoi humbjen muajin e kaluar ndaj një lëvizjeje proteste të udhëhequr nga studentët; dhe Rumania zgjodhi centristin pro-evropian Nicușor Dan ndaj nacionalistit George Simion. Muajin e kaluar, Presidenti brazilian Luiz Inácio Lula da Silva mundi ngushtësisht Flávio Bolsonaro, djalin e ish-Presidentit Jair Bolsonaro.
Vota të tjera pakësuan radhët e partive anti-emigracion, siç u pa me humbjen e 11 vendeve të partisë së Geert Wilders në Holandë dhe të Demokratëve të Suedisë në Suedi. Këto rezultate “tregojnë qartë se politika e ekstremit të djathtë nuk është popullore,” tha Aurélien Mondon, ekspert i politikës. Edhe disa në të djathtën populiste shohin një model, me Markus Frohnmaier të AfD-së që shkruan se zgjedhjet afatmesme të SHBA-së “bashkohen me humbjet e Bolsonaro dhe Orbán.” Krekó theksoi se çdo humbje mund ta bëjë tjetrën më të lehtë për t’u imagjinuar, duke krijuar ndjesinë se “një regjim gjithnjë e më autoritar me burime të mëdha mund të mposhtet.”
E majta franceze e shfrytëzoi rezultatin si “një mesazh shprese”, ndërsa Tubimi Kombëtar i Le Penit, i cili përshëndeti Trumpin vitin e kaluar, tani po e mban atë në distancë. Presidenti i partisë, Jordan Bardella, deklaroi se “çfarë ndodh në vende të tjera nuk është puna ime,” ndërsa Sébastien Chenu e quajti votën “një refuzim të politikave të Donald Trumpit”, duke fajësuar inflacionin dhe çmimet e karburantit. Mesazhi nga nacionalistët e Evropës është se humbja ishte e Trumpit, jo e tyre. Për Le Pen, mësimi i zgjedhjeve afatmesme mund të jetë më pak se populistët humbasin, sesa se humbasin ata që janë në pushtet. Zemërimi ndaj qeveritarëve është ndërtuar prej vitesh, duke e bërë Le Penin, si figurë opozitare, potencialisht të favorizuar. Franca do të tregojë nëse votuesit mund të ndalojnë një populist të fitojë pushtetin, apo nëse do të përjetojë “momentin e saj Trump”.
Marrë nga AP News