Nga Albert Vataj
Për të 36-ën ditë me radhë, rrugët e Tiranës u bënë skena ku qytetarët zgjodhën të shprehin publikisht pakënaqësinë e tyre ndaj qeverisë. Me pankarta në duar dhe me mesazhe të drejtpërdrejta, qindra protestues marshuan duke artikuluar një kritikë që, sipas tyre, shkon përtej një pakënaqësie të zakonshme politike. Në qendër të saj nuk ishte vetëm kundërshtimi ndaj vendimmarrjes së qeverisë, por ajo që protestuesit e cilësuan si arroganca e pushtetit dhe mungesa e dialogut me qytetarët.
Në demokraci, protesta nuk është thjesht një instrument kundërshtimi. Ajo është një gjuhë e qytetarisë, një mënyrë për t’i kujtuar pushtetit se legjitimiteti i tij nuk buron nga forca e mandatit, por nga besimi që qytetarët i kanë dhënë dhe që duhet të ripërtërihet çdo ditë përmes dëgjimit, transparencës dhe përgjegjshmërisë.
Pikërisht këtë synonin të shprehnin edhe pankartat e protestës, të cilat nuk u kufizuan te sloganet politike, por u ndalën te një koncept që u përsërit pothuajse në çdo mesazh: arroganca.
“Arrogancë: Kur pushteti mendon se është mbi popullin. Realiteti: Populli është mbi pushtetin.”
“Shqipëria mendon udhëheqje, jo arrogancë.”
“Kur qeveria humb rrugën, populli i tregon rrugën.”
“36 ditë, akoma jo dialog, akoma jo përgjigje, vetëm arrogancë.”
“36 ditë mjaft fajësove algoritmin, por nis dëgjo.”
Dhe, sigurisht, thirrja më e drejtpërdrejtë:
“Rama, dorëhiqu.”
Veçanërisht pankarta me mbishkrimin “36 ditë mjaft fajësove algoritmin, por nis dëgjo” sintetizon një pjesë të debatit publik të javëve të fundit. Ajo i referohet deklarimeve të kryeministrit Edi Rama, i cili ka argumentuar se përhapja e disa përmbajtjeve në rrjetet sociale ndikohet nga algoritmet e platformave. Protestuesit, përmes ironisë së këtij mesazhi, kërkojnë që vëmendja të zhvendoset nga shpjegimet teknologjike drejt dëgjimit të shqetësimeve të qytetarëve.
Në thelb, pankartat nuk flasin vetëm për një kryeministër apo për një qeveri. Ato ngrejnë një pyetje shumë më të gjerë mbi marrëdhënien mes pushtetit dhe shoqërisë. Historia politike ka treguar vazhdimisht se momenti më i rrezikshëm për çdo qeverisje nuk është kur përballet me kundërshtarë të fortë, por kur fillon të mos dëgjojë zërin e qytetarëve. Kur dialogu zëvendësohet nga monologu, kur argumenti zëvendësohet nga përçmimi dhe kur kritika perceptohet si armësi, krijohet një hendek që, me kalimin e kohës, bëhet gjithnjë e më i vështirë për t’u kapërcyer.
Në këtë kuptim, slogani “Kur qeveria humb rrugën, populli i tregon rrugën” nuk është vetëm një parullë proteste. Ai shpreh një prej parimeve themelore të rendit demokratik: sovraniteti i përket qytetarëve dhe pushteti nuk është qëllim në vetvete, por mandat në shërbim të tyre.
Organizatorët kanë bërë të ditur se protestat do të vijojnë edhe në ditët në vijim, derisa kërkesat e tyre të marrin përgjigje. Ata këmbëngulin se qëllimi i tubimeve është të nxisin reagimin institucional dhe hapjen e një dialogu të drejtpërdrejtë me qytetarët.
Mbetet për t’u parë nëse kjo thirrje do të gjejë jehonë në institucionet qeverisëse. Sepse, në fund të fundit, demokracia nuk matet vetëm me të drejtën për të protestuar, por edhe me gatishmërinë e pushtetit për të dëgjuar. Kur kjo aftësi venitet, protesta nuk është më një zhurmë në rrugë, por pasqyra ku pushteti sheh fytyrën e vet.