Albert Vataj
Marlon Brando mbërriti në platone e xhirimit me përulësinë e një nxënësi që do të punonte me një prej idhujve të tij më të mëdhenj. Por magjepsja nuk zgjati shumë. Vite më vonë, në kujtimet e tij, Brando do ta përshkruante atë takim me fjalë që tronditën botën e kinematografisë, duke e quajtur legjendën e kinemasë memece si “njeriun më sadist që kishte njohur ndonjëherë”.
Në vitin 1966, Charles Chaplin po xhironte “Konteza e Hong Kongut”, një komedi romantike që mblidhte bashkë dy nga yjet më të ndritshëm të kohës: Marlon Brando dhe Sophia Loren. Ky projekt mbartte një peshë specifike: ishte filmi i fundit që Chaplin do të realizonte si regjisor dhe i vetmi në tërë karrierën e tij të jashtëzakonshme që po xhirohej me ngjyra.
Brando, i cili gjithmonë kishte ushqyer një admirim të thellë për krijuesin e personazhit të pavdekshëm të Sharlotit (Charlot), pranoi pa hezituar të vihej nën urdhrat e tij. Ndonëse kishte dyshime mbi aftësitë e veta për t’u përshtatur me ritmin e komedisë, ai besonte verbërisht se gjenialiteti i Chaplin-it do të ishte udhërrëfyesi i tij i përsosur. Megjithatë, realiteti i sheshit të xhirimit doli të ishte një fushëbetejë metodash të papajtueshme.
Përplasja e tyre nuk ishte thjesht personale; ishte një përplasje brezash dhe shkollash të aktrimit. Brando ishte produkti më i shkëlqyer i Metodës (Stanislavski), ku aktori gëmon në psikologjinë e vet dhe kërkon vërtetësinë e brendshme. Chaplin, nga ana tjetër, vinte nga epoka e teatrit të lëvizjes dhe kinemasë pa zë, ku çdo gjë duhej të kontrollorej me përpjekje mekanike.
Chaplin nuk mjaftohej me shpjegimin e skenave apo udhëzimin e aktorëve: ai i luante vetë të gjitha rolet. Ai interpretonte personalisht çdo personazh dhe kërkonte nga trupa një imitim absolut të lëvizjeve, gjesteve dhe intonacioneve të tij.
Ndërsa aktorja Tippi Hedren (gjithashtu pjesë e kastit) e kujtonte këtë teknikë si diçka “magjepsëse” dhe despotike njëkohësisht, Brando u ndje i fyer në palcë. Ai ndiente se po trajtohej si një marionetë pa tru, duke menduar seriozisht të braktiste projektin në mes.
Atmosfera u rëndua edhe më shumë nga sjellja e ftohtë dhe ndonjëherë mizore e Chaplin-it ndaj të birit, Sydney, i cili luante një rol dytësor në film. Siç do të rrëfente Brando më vonë, regjisori e korrigjonte djalin e tij me një sarkazëm të egër, duke e ridikulizuar dhe poshtëruar publikisht përpara të gjithë ekipit teknik dhe aktorëve.
Pika e vlimit erdhi një ditë kur Marlon Brando mbërriti në xhirime me rreth 15 minuta vonesë. Chaplin, i mësuar me disiplinën e rreptë të studiove të vjetra, e qortoi dhe e sulmoi ashpër aktorin përpara të gjithëve. Reagimi i Brandos ishte i menjëhershëm dhe i prerë. Pasi i tha Chaplinit se sjellja e tij ishte “një turp për profesionin e regjisorit”, ai u mbyll në dhomën e tij të zhveshjes. Mesazhi ishte i qartë: ose një ndjesë publike nga Charlie Chaplin, ose filmi mbetej pa protagonist.
Përballë rrezikut të dështimit të produksionit, Chaplini u thye dhe kërkoi falje. Brando u rikthye në sheshxhirim, por magjia kishte vdekur përfundimisht.
“Konteza e Hong Kongut” doli në kinema në vitin 1967 dhe u prit në mënyrë mjaft zhgënjyese nga kritika dhe publiku. Takimi historik midis dy prej talenteve më të mëdhenj të historisë së kinemasë, i projektuar si një bashkëpunim legjendar, mbeti në analet e Hollivudit thjesht si një përvojë e hidhur dhe e tensionuar.
Megjithatë, Brando tregoi një pjekuri të madhe intelektuale në vitet që pasuan. Ai kurrë nuk e mohoi dhe as nuk e zvogëloi gjenialitetin artistik të Chaplin-it si krijues. Por ai xhirim i la si trashëgimi një nga mësimet më të vlefshme të jetës, të admirorësh veprën e një artisti është një gjë, por të admirorësh njeriun që qëndron pas saj është krejt tjetër gjë. Krijuesit e mëdhenj shpesh janë të banuar nga dritëhije të errëta, dhe arti i tyre, ndonjëherë, është i vetmi vend ku ata njohin ndjeshmërinë.