Strategjia për Diasporën, lehtësi fiskale dhe sportel për investitorët

Qeveria ka hedhur për konsultim publik Strategjinë Kombëtare për Diasporën 2026-2030, një dokument që synon forcimin e lidhjeve me shqiptarët që jetojnë jashtë vendit dhe rritjen e rolit të tyre në zhvillimin ekonomik, social dhe institucional të vendit. Strategjia e konsideron diasporën një partner strategjik, duke synuar që kontributi i saj të mos kufizohet vetëm te remitancat, por të shtrihet edhe në investime, sipërmarrje, transferim njohurish dhe ekspertize, si dhe pjesëmarrje më të gjerë në jetën publike. Një nga shtyllat kryesore të dokumentit është krijimi i një mjedisi më të favorshëm për investimet e diasporës, përmes lehtësive fiskale, partneriteteve publik-privat dhe mekanizmave të rinj mbështetës.

Sipas planit të veprimit, Ministria e Financave, në bashkëpunim me Ministrinë për Evropën dhe Punët e Jashtme dhe institucionet e tjera përgjegjëse, do të hartojë një paketë fiskale të dedikuar për diasporën, e cila do të përfshijë ulje tatimore dhe stimuj për investimet në sektorët prioritarë të ekonomisë. Për investimet në sektorë strategjikë parashikohet edhe aplikimi i normave preferenciale të tatimit mbi fitimin.

Dokumenti parashikon gjithashtu ngritjen e një “one-stop-shop”, ose sporteli të vetëm për investitorët e diasporës, ku ata do të marrin informacion dhe asistencë për regjistrimin e biznesit, aplikimin për leje e licensa, procedurat fiskale dhe shërbime të tjera administrative. Në fokus të strategjisë është edhe nxitja e sipërmarrjes dhe inovacionit, përmes skemave të granteve për startup-et e krijuara nga diaspora, si dhe mbështetjes për inkubatorët dhe akseleratorët e biznesit.

Dokumenti synon gjithashtu të forcojë bashkëpunimin mes institucioneve publike, universiteteve, sektorit privat dhe organizatave të diasporës për transferimin e njohurive, teknologjisë dhe ekspertizës profesionale. Një tjetër element i rëndësishëm është krijimi dhe përditësimi i Regjistrit të Diasporës, si dhe ngritja e databazave të profesionistëve, sipërmarrësve dhe organizatave shqiptare jashtë vendit, me synim ndërtimin e një rrjeti të strukturuar bashkëpunimi me institucionet shtetërore.

Për zbatimin e Planit të Veprimit 2026–2028 është parashikuar një fond prej rreth 1,853 miliardë lekësh, ose 19,3 milionë euro, financim që do të mbulohet nga buxheti i shtetit, partnerët ndërkombëtarë dhe burime të tjera financiare. Zbatimi i strategjisë do të monitorohet përmes treguesve të performancës dhe raporteve periodike të institucioneve përgjegjëse.