Bota në ethet e luftës, Australia nën pushtetin e minjve

Minjtë janë një problem i mëdha në Australi, veçanërisht rreth rajoneve ku rritet gruri. Rreth viteve 1900, popullsia e minjve arriti në shifra të frikshme, saqë shkatërruan të lashtat, kopshtet, pushtuan shtëpitë, hotelet dhe restorantet. Edhe zonat urbane, siç është Sidnei, u pushtua nga popullsia e madhe e brejtësve-midis 500 milion deri në një miliard. Statistikat arritën 100 mijë minj për çdo banor. Në vitin 1917 Queensland dhe Victoria ishin zonat më të prekura nga tufat e minjve. Ata dëmtuan grurë, çizme, këpucë, rroba, tapete, perde dhe libra. Madje kafshonin edhe foshnjat në djepe, duke i shkaktuar sëmundje ngjitëse.

Disa minj arritën të futeshin brenda kopshtit zoologjik dhe të frikësonin luanët, ndërsa elefantët bërtisnin dhe trumbetonin. Madje, arriti në pikën kur minjtë dhe macet ndryshuan rolet. Ishin brejtësit ata që luanin me macet dhe këto të fundit kishin frikë prej tyre. “Gruri në stacionin Woomelang po zhduket shpejt,” raportoi The Horsham Times, atë kohë. “Fermerët lokalë nuk janë në gjendje të përdorin barin e tyre për ushqim me kuaj, pasi pirgjet janë të ‘infektuar’ me minj”, thuhej në artikull.

Minjtë u kapën dhe u vranë nga dhjetëra mijëra çdo ditë. Kapja më e madhe ndodhi në Lascelles, Victoria, ku afërsisht 200,000 minj, me peshë tre ton, u kapën në një natë të vetme. Në një incident tjetër, dy gra në Rochester, Victoria, duke shfaqur një guxim të jashtëzakonshëm, u hodhën në mes të minjve dhe therën mbi njëmijë. Incidenti u raportua gjerësisht në disa gazeta rreth Victorias, me titullin “Masakra e grave”. Murtaja u vërejt për herë të parë në shkurt dhe mars të vitit 1917 dhe arriti kulmin në mes të prillit dhe gushtit. Para se shpërthimi të ishte mposhtur përfundimisht, mbi 1.500 tonë minj, rreth njëqind milion individë, u vranë.

Murtaja e miut e vitit 1917 ishte domethënëse por ajo më shkatërruese ekonomikisht ndodhi në vitin 1993 kur brejtësi shkaktoi dëme në vlera të mëdha monetare. Pse Australia vuan nga pushtimet e minjve nuk është plotësisht e kuptuar. Lloji pushtues nuk është as vendas për kontinentin. Ata mbërritën me evropianët në pritje të anijeve, ndoshta në fund të shekullit të 18-të dhe për shkak se ishte një specie e prezantuar pa grabitqarë natyralë, ato u përhapën dhe numri i tyre u bë i egër. Faktori më i rëndësishëm që kontribuoi në këto shpërthime është moti. Kur dimri ka lagështi, probabiliteti për tu prodhuar me shumicë, është i lartë. Disponueshmëria e ushqimit është një tjetër kontribuues i mundshëm, por përsëri, eksperimentet e kontrolluara, duke përdorur popullatën laboratorike të minjve nuk treguan ndonjë ndryshim në numër kur u shtua uji ose ushqimi.

Sidoqoftë në ditët e sotme është arritur përparim i konsiderueshëm në dekadat e kaluara, dhe studiuesit kanë zhvilluar një numër modelesh që janë përdorur për të parashikuar me sukses shpërthimin e minjve, duke lejuar që familjarët të marrin masa parandaluese.