Familjarët e refugjatëve që u larguan drejt Turqisë në 1922, rrëfejnë historitë e tyre

Greqia ishte pika hyrëse kryesore për qindra mijëra emigrantë në pikun e krizës së refugjatëve rreth 5 vite më parë. Rreth 100 vjet më parë, vetë Greqia ishte në qendër të një tjetër lëvizje masive. Në fund të luftës Greko-Turke në 1922, Greqia priti rreth 1.2 grekë të Anadollit që u detyruan të largohen nga Turqia. Ata ndërtuan një identitet të bazuar në origjinën e tyre, e cila u kalua brez pas brezi e që vijon edhe sot. Pothuajse 100 vjet kanë kaluar nga ajo të cilën grekët e quajnë ”katastrofa e madhe”, shumë pasardhës të grekëve që u larguan nga Azia e Vogël, emri tjetër për Anadollin, vazhdojnë të mblidhen në shoqata.

Këto shoqata mbajnë ceremoni të ndryshme me këngë e valle dhe leksione të gjuhës turke. Përçarjet e kohëve të fundit midis Greqisë dhe Turqisë në ujërat e Mesdheut lindor kanë sjellë kujtime të dhimbshme për shumë grekë të Anadollit. ”Historia nuk është si një film ku mund të identifikosh lehtësisht personazhet e mira apo të këqija”, thotë Giannis Koutoulias, presidenti i Shoqatës së Kulturës së Azisë së Vogël.

Traktatit i Luzanës shënoi një marrëveshje midis Greqisë dhe Turqisë e cila i jepte lejen vendeve të dëbonin cilindo qytetar që nuk ishte i mikpritur në vendin e tyre. Greqia, e cila asokohe kishte një popullsi prej afro 5 milionë banorësh, mori rreth 1 milion turq, ndërsa Republika e Turqisë tërhoqi rreth 356 mijë turq që jetonin në Greqi. ”Duhet të shmangim banalizimin e historisë së identitetit grek. Për vite me radhë kemi mbledhur dëshmitë e refugjatëve dhe pasardhësve të tyre si dhe kemi organizuar udhëtime drejt Azisë së Vogël”, thotë Koutoulias.

“Në një prej këtyre udhëtimeve, një gruaje që po vizitonte shtëpinë e gjyshit të saj, e cila kishte mbetur e paprekur, iu dorëzua çelësi i shtëpisë prej pronarit aktual turk”, tha Koutoulias. Georgios Archontakis, presidenti i Unionit të Smirneasve, tha për Euronews që “duhet të shmangim banalizimin e historisë së identitetit grek, vetëm sepse mendojnë se do e bënte më të lehtë për të trajtuar të tashmen”.

Prindërit e Archontakis i kanë shpjeguar atij për vështirësitë që kanë hasur në mërgim. ”Babai u largua nga Izmiri në moshën 9-vjeçare teksa qyteti po digjej. Babai dhe vëllezërit e tij nuk ia dolën të hypnin në anije dhe u vranë”, tha ai për Euronews. Mamaja e tij u largua nga Izmiri kur ishte vetëm 9-muajshe. ”Për sa kohë ishte gjallë dhe në punë, ajo kurrë nuk u ndal së foluri dhe së treguari studentëve të saj për tokën nga e cila e detyrua të largohej”, thotë Archontakis. /Euronews albania/