Nga Albert Vataj
Në një fotografi të vitit 1939, të realizuar në Nju Jork, nuk takojmë thjesht dy figura, por dy shpirtra që flasin në heshtje, Albert Ajnshtajnin dhe motrën e tij, Maja Winteler-Ajnshtajn, respektivisht 60 dhe 58 vjeç.
Ky çast i kapur në imazh është më shumë se një dokumentim familjar, është një poezi për lidhjen e thellë e të pashmangshme mes motrës dhe vëllait.
Albert Ajnshtajn, me pamjen tashmë ikonike, flokët e bardhë të shpërndarë si rrezet e një drite të trazuar, kostumin e thjeshtë por të hijshëm, çubukun që i shton profilit të tij një ndjesi filozofike, është ulur pranë Majës, e cila lexon një letër me vështrimin e atyre që nuk kërkojnë vetëm kuptim, por edhe kujtim. Ajo lexon me mendje, me ndjesi, me atë mënyrë që vetëm një motër mund të lexojë një copëz jete të përbashkët.
Ajo çfarë e bën këtë fotografi kaq të veçantë është ndjesia e brendshme që ajo transmeton. Albert Ajnshtajn, njeriu që përmbysi fatin e shkencës moderne, është këtu thjesht vëllai i Majës. Dhe ajo, e vetmja motër që ai pati, është nyja që e lidh me fëmijërinë, me kujtimet e tokës amtare, me gjithçka që jeta i’a mori, por kujtesa ia ruajti.
Të dy ishin emigrantë, të larguar nga një Evropë që po fundosej në errësirën e luftës dhe urrejtjes, Luftës së Dytë Botërore. Takimi i tyre në Nju Jork është një akt ringjalljeje shpirtërore.
Ishte pranverë e vonë, dhe Maja kishte mbërritur së fundi nga Zvicra, ku kishte jetuar me bashkëshortin e saj, Paul Winteler.
Lufta botërore dhe antisemitizmi kishin shkatërruar jetën që njihnin dikur.
Kjo fotografi është dritarja jonë në një intimitet të rrallë. Nuk ka as lavdi, as krenari në të, vetëm dashuri. Dhe ajo është e mjaftueshme.
Maja ishte e heshtur, e kulturuar, e ndjeshme. Shkruante poezi dhe kishte ndjekur filozofi e letërsi. Ishte ajo që i qëndroi pranë Albertit në vitet e vona, që e njihte jo nga librat, por nga ndërtesa e brendshme e shpirtit. Ishte kujtimi i fëmijërisë në Ulm dhe Mynih, tingulli i violinës së Albertit dhe librat që lexonin së bashku.
Kjo fotografi është një akt i pastër i thjeshtësisë që lind mes atyre që duhen. Një thirrje nga thellësia e njeriut, që nuk harrohet, edhe kur koha përpiqet t’i lërë pas.