Elbasani ka hyrë në një fazë vendimtare të transformimit të tij drejt një qyteti klimatikisht neutral, duke organizuar Konferencën Ndërkombëtare “Elbasani 2030, Zbatimi i Kontratës Klimatike të Qytetit”. Kjo konferencë shënon një moment kyç në kalimin nga planifikimi strategjik në zbatimin konkret të objektivave për reduktimin e emetimeve dhe zhvillimin e qëndrueshëm urban.
Si pjesë e programit evropian “EU Mission: Climate-Neutral and Smart Cities”, Elbasani është ndër 112 qytetet e përzgjedhura në Evropë dhe një nga vetëm tre qytetet e Ballkanit Perëndimor që mban këtë status. Ky pozicion e vendos qytetin në një rol pionier në tranzicionin e gjelbër, duke e kthyer atë në një model referimi për Shqipërinë dhe rajonin.
Në fjalën e tij, Kryetari i Bashkisë, Gledian Llatja, theksoi se përfshirja e Elbasanit në këtë mision nuk është thjesht një angazhim mjedisor, por një projekt transformues për zhvillimin ekonomik dhe social të qytetit. Ai nënvizoi se Kontrata e
Qytetit për Klimën përfaqëson një angazhim konkret për të ulur me 80% emetimet e gazeve serrë deri në vitin 2030, përmes një pakete prej 34 projektesh strategjike në fusha si energjia, transporti, ndërtesat dhe menaxhimi i mbetjeve.
“Ky është një moment historik për Elbasanin. Ne kemi ndërtuar një vizion të qartë dhe tani sfida jonë kryesore është ta kthejmë këtë vizion në investime konkrete dhe rezultate të matshme për qytetarët,” u shpreh Llatja.
Pas një procesi trevjeçar pune intensive, me mbështetjen e ekspertëve ndërkombëtarë dhe aktorëve lokalë, Elbasani ka siguruar miratimin e Kontratës së Qytetit për Klimën nga Komisioni Evropian, duke marrë edhe vlerësimin përkatës (EU Mission Label). Ky zhvillim rrit ndjeshëm besueshmërinë e qytetit dhe hap rrugën për akses më të lehtë në financime ndërkombëtare.
Konferenca synon të mbledhë vendimmarrës nga niveli vendor, kombëtar dhe ndërkombëtar për të forcuar bashkëpunimin dhe për të mobilizuar mbështetjen e nevojshme për zbatimin e projekteve klimatike.
Fokusi kryesor është kalimi nga planet strategjike drejt investimeve konkrete, duke siguruar përputhje institucionale, financim dhe kapacitete teknike.
Një element thelbësor i diskutimeve është roli i qeverisë qendrore në mbështetjen e këtij procesi. Ndryshe nga qytetet e Bashkimit Evropian, Elbasani përballet me kufizime në aksesin e drejtpërdrejtë në instrumentet financiare të BE-së, çka e bën të domosdoshëm krijimin e mekanizmave kombëtarë të bashkëfinancimit dhe mbështetjes rregullatore.
Kryetari Llatja theksoi se suksesi i këtij transformimi kërkon një qasje të koordinuar. “Elbasani nuk mund ta realizojë i vetëm këtë tranzicion. Nevojitet një angazhim i fortë nga qeveria qendrore, partnerët ndërkombëtarë dhe sektori privat për të garantuar që projektet tona të bëhen realitet.”
Konferenca pritet të kontribuojë në forcimin e angazhimit politik për veprimin klimatik, përmirësimin e koordinimit ndërinstitucional dhe krijimin e një platforme kombëtare për qytetet klimatike neutrale në Shqipëri.
Me këtë hap, Elbasani nuk pozicionohet vetëm si përfitues i një iniciative evropiane, por si një model konkret i zbatimit të politikave të BE-së në nivel vendor, duke kontribuar drejtpërdrejt në avancimin e agjendës së integrimit evropian dhe në përmirësimin e cilësisë së jetës për qytetarët.
