Kur Odisea shqiptar i kinemasë botërore u kthye në atdhe, vizita e paharruar e Bekim Fehmiut në Shqipëri

Nga Albert Vataj

Ministri i Turizmit, Kulturës dhe Sportit, Blendi Gonxhja, ka ndarë me ndjekësit e tij një publikim të Arkivit Qendror Shtetëror të Filmit, përmes një fotogalerie të rrallë që sjell në kujtesë vizitën historike të Bekim Fehmiut në Shqipëri. Një rikthim në një nga ato momente të veçanta kur një emër i madh i artit botëror u prit në vendin e origjinës së tij shpirtërore.
“Kur Odisea shqiptar i Hollivudit vizitoi Shqipërinë!”, shkruan Arkivi Qendror Shtetëror i Filmit, duke sjellë në vëmendje pranverën e vitit 1972, kur Bekim Fehmiu mbërriti në Shqipëri në kulmin e famës së tij ndërkombëtare.

Në atë kohë, Fehmiu ishte tashmë një yll i njohur në skenat e mëdha të kinemasë. Ai kishte hyrë në historinë e filmit botëror me talentin, hijeshinë dhe praninë e tij artistike, duke u bërë një nga aktorët e parë me origjinë nga Ballkani që arriti një jehonë të gjerë ndërkombëtare. Roli i tij si Odiseu në filmin e njohur “Odisea” (1968) e kishte vendosur atë në kujtesën e publikut botëror.
Gjatë vizitës së tij në Shqipëri, Fehmiu udhëtoi në disa nga qytetet më simbolike të vendit: pa Tiranën, Durrësin, Krujën, Shkodrën, Gjirokastrën, Sarandën dhe Butrintin, vende ku historia, kultura dhe trashëgimia shqiptare ndërthuren me kujtesën e shekujve.
Ishte një vizitë e mbushur me takime dhe emocione. Ai u prit nga personalitete të njohura të kulturës shqiptare, mes të cilëve shkrimtarët Ismail Kadare dhe Dritëro Agolli, duke shkëmbyer mendime mbi artin, letërsinë dhe rolin e kulturës në afrimin e njerëzve.
Në një periudhë kur marrëdhëniet dhe kontaktet mes Shqipërisë dhe Jugosllavisë ishin të kufizuara, ardhja e një figure të përmasave të Fehmiut kishte një domethënie të veçantë. Ai nuk ishte thjesht një aktor i famshëm që vizitonte një vend; ai ishte një bir i një bote shqiptare të ndarë nga kufijtë politikë, por e bashkuar nga gjuha, kujtesa dhe rrënjët.

Bekim Fehmiu e shprehu edhe dëshirën që një ditë të luante në një film shqiptar. Ishte një ëndërr artistike që nuk u bë realitet, por që mbeti si një dëshmi e lidhjes së tij të thellë me kulturën dhe vendin e origjinës.
Jeta e tij mbarti gjithmonë këtë udhëtim mes botëve. Nuk është rastësi që njëri prej djemve të tij mban emrin Uliks – simbolin e udhëtarit të madh të mitologjisë, atij që kërkon rrugën drejt shtëpisë pas një udhëtimi të gjatë. Një emër që duket sikur mbart edhe vetë historinë e të atit: një artist që udhëtoi nëpër botë, por që gjithmonë e ruajti lidhjen me tokën prej nga vinte.
Djali tjetër, Hedoni Fehmiu, në një intervistë për gazetën e Beogradit Alo, ka rrëfyer një dëshirë të thellë të të atit: që pas ndarjes nga jeta, hiri i tij të prehej në vendlindjen shpirtërore të familjes, në Lumbardhin e Prizrenit.
“Dëshira e babait ishte që fshati Lumbardh i Prizrenit të jetë edhe varri ku të prehet përjetë trupi i tij. Gjithmonë i thoshte nënës, që kur të vijë ai moment, hiri i tij të shpërndahet në Lumbardhin e Prizrenit, pasi e donte shumë atë qytet; ishte shtëpia e tij e dytë”, është shprehur Hedoni Fehmiu.
Bekim Fehmiu mbetet një nga ato figura që nuk maten vetëm me rolet që luajtën, por me gjurmën që lanë. Ai ishte një aktor i madh, por edhe një rrëfim i gjallë i një identiteti që kapërceu kufijtë. Një “Odise” shqiptar i artit, që udhëtoi nëpër botë, por që në zemër mbajti gjithmonë aromën e vendit të vet.