Evropa dhe SHBA-të në kurs përplasjeje mbi përfaqësuesin e lartë të ardhshëm për Bosnjën e Hercegovinën

Diplomatë nga e gjithë bota do të takohen në Sarajevë të martën në një përpjekje për të zgjidhur një përçarje të thellë midis SHBA-së dhe Evropës, mbi një emërim të të dërguarit të lartë që mund të ketë një ndikim të fuqishëm në të ardhmen e Bosnjës dhe Hercegovinës.

Ka shpërthyer mosmarrëveshje se kush duhet të bëhet përfaqësuesi i lartë i ardhshëm për bashkësinë ndërkombëtare, një post me kompetenca të konsiderueshme, në një provë të hapur të vullnetit politik, shkruan The Guardian.

Administrata Trump po shtyn me vendosmëri një axhendë të drejtuar nga biznesi, potencialisht në kurriz të ekuilibrit delikat politik të pasluftës së Bosnjës e Hercegovinës, transmeton Telegrafi.

Ambasadorët nga SHBA-ja, Mbretëria e Bashkuar, Franca, Gjermania, Italia dhe BE-ja, si dhe të dërguarit nga Kanadaja, Japonia dhe Turqia, janë planifikuar të takohen në kryeqytetin boshnjak për të bërë një përpjekje të dytë për të rënë dakord për një përfaqësues të lartë të ri, pasi përpjekja e parë dështoi mes ashpërsisë në fillim të qershorit.

Në prag të atij takimi, administrata Trump kishte tronditur kryeqytetet evropiane duke këmbëngulur që përfaqësuesi i lartë aktual, politikani gjerman Christian Schmidt, të hiqej, dhe më pas thuhet se kishte shkelur një marrëveshje që Schmidt të qëndronte deri në zgjedhjet e pritura të Bosnjës në tetor, për arsye të vazhdimësisë dhe dinjitetit të tij personal.

Në maj, zyrtarët amerikanë kërkuan që Schmidt të largohej menjëherë dhe filluan fushatë agresive për një diplomat italian 76-vjeçar, Antonio Zanardi Landi, për ta zëvendësuar atë, duke habitur shumë shumicën e anëtarëve të tjerë të këshillit të zbatimit të paqes (PIC), bordi drejtues i të cilit pritet të mblidhet të martën.

Landi nuk ka përvojë ose njohuri të rëndësishme të mëparshme për Bosnjën. Në të kaluarën, ai ka shprehur simpati për Serbinë, ku dikur ishte i emëruar si diplomat, por nuk ka treguar shumë interes për fqinjin e saj.

Nuk ka pasur një shpjegim të qartë nga Uashingtoni për manovrimin e tij të papritur, por zyrtarët evropianë në Sarajevë dyshojnë se kjo është e lidhur ngushtë me prioritetin e ri të SHBA-së në rajon: të hapë rrugën për një kontratë tubacioni gazi prej 1 miliard dollarësh, Ndërlidhja Jugore.

Kjo i është dhënë përkohësisht AAFS Infrastructure and Energy, një kompanie me seli në SHBA me përvojë minimale në infrastrukturë, por lidhje të forta personale me Donald Trump.

Muajin e kaluar, administrata Trump zbuloi një politikë të re për Ballkanin, duke deklaruar se që nga tani e tutje veprimet e SHBA-së në rajon do të udhëhiqen nga nevoja për të ndjekur “kthim të drejtpërdrejtë” për kompanitë amerikane, në vend të asaj që e quajti “ndërtim institucionesh pa afat”.

Jim O’Brien, një ish-diplomat amerikan, duke shkruar në faqen e internetit të Këshillit Evropian për Marrëdhënie me Jashtë, tha se njoftimi “pasqyronte atë që po ndodh tashmë në rajon nën administratën e dytë Trump” ndërsa “amerikanët me lidhje politike kërkojnë të fitojnë para duke dobësuar … institucionet ndërkombëtare”.

“Kjo sjellje minon paqen që ka ruajtur për 30 vjet”, tha O’Brien.

Marrëveshja e tubacionit u dha pa tender, duke shkaktuar një paralajmërim nga BE se kjo mund të rrezikonte integrimin evropian afatgjatë të Bosnjës, dhe duke gjeneruar një konfrontim që ka kulmuar në debatin mbi punën e Landit dhe përfaqësuesit të lartë.

Landi po shërben si ambasador në Vatikan i Urdhrit Ushtarak Sovran të Maltës. I kontaktuar nga Guardian, ai tha se do të ishte “e pamatur nga ana ime të përfshihesha në debatin e nxehtë”, por argumentoi se manifesti i tij i “pikave dhe fokusit kryesor” që është qarkulluar midis anëtarëve të bordit drejtues të PIC ishte “në përputhje të plotë me qëndrimet evropiane”.

Manifesti i Landi-t, i parë nga Guardian dhe i botuar për herë të parë nga faqja e internetit boshnjake e gazetarisë investigative Istraga, premton të mos përmbysë dekretet e përfaqësuesve të lartë të mëparshëm, të konsultohet me PIC-un para se të ndërmarrë veprime të konsiderueshme dhe të mos e mbyllë në mënyrë të njëanshme zyrën e përfaqësuesit të lartë.

Londra, Franca dhe Berlini nuk kanë qenë të bindura nga fushata e Landi-t dhe që nga e hëna ishin rreshtuar pas një kandidati francez, René Troccaz, të dërguarit të Francës në Ballkan.

Përleshja midis ish-aleatëve ka nënvizuar se sa shumë realitetet aktuale të Bosnjës janë ende të përcaktuara nga lufta e viteve 1992-95 e cila vrau 100,000 njerëz, kryesisht boshnjakë myslimanë të masakruar nga forcat serbe shumë më të armatosura dhe, në një masë shumë më të vogël, kroatë.

Marrëveshja e paqes e Dejtonit e ndërmjetësuar nga SHBA-të në fund të vitit 1995 ndaloi gjakderdhjen, por sanksionoi rolin dominues të politikës etnike dhe ndarjen e vendit në dy gjysma, një Federatë Boshnjako-Kroate dhe një entitet të drejtuar nga serbët, Republika Srpska.

Zyra e përfaqësuesit të lartë u krijua me kompetenca të konsiderueshme për të mbikëqyrur marrëveshjen e Dejtonit dhe për të ndihmuar në udhëheqjen e Bosnjës drejt një integrimi më të madh etnik.

Ky mision i fundit ka qenë kryesisht një dështim, me vendin më të ndarë se kurrë dhe Republikën Srpska nën ndikimin e një separatisti serb, Milorad Dodik. /Telegrafi/