Ja si mund të reduktohen bashkitë nga 61 në 41

Nga Eduard Zaloshnja-

Bazuar në një eksperiencë të thellë dhe të zgjeruar prej dy dekadash në drejtimin e dhjetëra sondazheve në terren, autori ka zhvilluar një analizë të detajuar të të gjitha krahinave të Shqipërisë. Kjo analizë ka përfshirë aspekte demografike, gjeografike, ekonomike, arsimore dhe politike, duke shërbyer si bazë për ndërtimin e kampionëve statistikorë sa më përfaqësues. Qysh para krijimit të Komisionit të Posaçëm Parlamentar për Reformën Administrativo-Territoriale, dhe deri më sot, ai ka shkruar vazhdimisht artikuj mbi ndarjen e re territoriale, duke theksuar nevojën për një rishikim të thellë të strukturës aktuale.

Ky shkrim synon të përmbledhë dhe të sintetizojë të gjitha analizat e mëparshme të autorit, duke ofruar sugjerime konkrete për bashkitë e vogla që, sipas vlerësimit të tij, duhet t’u bashkohen atyre më të mëdha dhe më funksionale. Autori thekson se, pavarësisht propozimeve të tij apo të mendimeve të ndryshme, harta përfundimtare e ndarjes territoriale do të vendoset nga Kuvendi i Shqipërisë në vjeshtë, duke nënvizuar kështu rolin vendimtar të institucionit legjislativ në këtë proces.

Kriteret kryesore që shërbejnë si bazë për këto propozime bashkimi janë mungesa e funksionalitetit, dendësia e ulët e popullsisë, aftësia e pamjaftueshme fiskale dhe kapaciteti i dobët për të thithur fonde për investime. Përveç këtyre, në shumicën e rasteve, nuk ekzistojnë arsye të forta historike apo gjeografike që të justifikojnë mbajtjen e këtyre njësive administrative si bashki më vete. Këto mangësi pengojnë zhvillimin e qëndrueshëm dhe ofrimin efikas të shërbimeve publike për qytetarët.

Duke filluar nga Veriu i Shqipërisë, autori propozon disa bashkime thelbësore. Bashkia e vogël e Fushë-Arrëzit, për shkak të pamjaftueshmërisë në kriteret e funksionalitetit, dendësisë së popullsisë, aftësisë fiskale dhe thithjes së fondeve, si dhe mungesës së arsyeve historike apo gjeografike për të mbetur e pavarur, duhet t’i bashkohet Pukës. Në të njëjtën linjë, bashkia e vogël e Hasit sugjerohet t’i bashkohet Kukësit, duke u bazuar në të njëjtat argumente të mungesës së kapaciteteve administrative dhe zhvillimore.

Më tej në Veri, bashkia e vogël e Klosit, e cila gjithashtu nuk përmbush kriteret e lartpërmendura për funksionalitet, dendësi popullsie, aftësi fiskale dhe thithje fondesh, si dhe nuk ka justifikime të veçanta historike apo gjeografike, duhet t’i bashkohet Matit. Po ashtu, bashkia e vogël e Bulqizës, me problematika të ngjashme në funksionalitet dhe kapacitete, propozohet t’i bashkohet Dibrës. Këto bashkime synojnë krijimin e njësive administrative më të fuqishme dhe më të afta për të menaxhuar burimet dhe për të ofruar shërbime cilësore për banorët e zonave përkatëse.

Duke zbritur në Shqipërinë e Mesme, propozimet vazhdojnë me bashkinë e vogël të Vorës, e cila, për shkak të mosplotësimit të kritereve të funksionalitetit, dendësisë së popullsisë, aftësisë fiskale dhe thithjes së fondeve për investime, si dhe mungesës së arsyeve historike apo gjeografike për të mbetur më vete, duhet t’i bashkohet Kamzës. Një tjetër propozim për këtë rajon është bashkimi i bashkisë së vogël të Rrogozhinës me Kavajën, duke u mbështetur në të njëjtat argumente të pamjaftueshmërisë së kapaciteteve dhe mungesës së justifikimeve për ekzistencë të pavarur.

Më poshtë Shkumbinit, në Shqipërinë e Jugut, autori shtjellon një sërë propozimesh të tjera. Bashkia e vogël e Belshit, e cila nuk përmbush kriteret e funksionalitetit, dendësisë së popullsisë, aftësisë fiskale dhe thithjes së fondeve, si dhe nuk ka arsye të forta historike apo gjeografike për të mbetur më vete, duhet t’i bashkohet Cërrikut. Një rast specifik është bashkia e vogël e Përrenjasit, e cila propozohet t’i bashkohet Librazhdit. Ndërsa nga pikëpamja historike nuk ka arsye për të mbetur më vete, gjeografikisht, distanca aktuale prej një ore udhëtimi nga Përrenjasi në Librazhd përbën një problem të përkohshëm. Megjithatë, me përfundimin e autostradës, kjo distancë do të shkurtohet ndjeshëm në 15-20 minuta, duke e bërë bashkimin më të realizueshëm dhe efikas.

Propozimet vazhdojnë me bashkinë e vogël të Divjakës, e cila, për shkak të mosplotësimit të kritereve të funksionalitetit, dendësisë së popullsisë, aftësisë fiskale dhe thithjes së fondeve, si dhe mungesës së arsyeve historike apo gjeografike, duhet t’i bashkohet Lushnjës. Në të njëjtën zonë, bashkitë e vogla të Patosit dhe Roskovecit, të cilat gjithashtu nuk përmbushin kriteret e lartpërmendura, sugjerohen t’u bashkohen Fierit, duke synuar forcimin e kapaciteteve administrative dhe zhvillimore të rajonit.

Më tej, bashkia e vogël e Dimalit, e cila nuk përmbush kriteret e funksionalitetit, dendësisë së popullsisë, aftësisë fiskale dhe thithjes së fondeve, si dhe nuk ka arsye të forta historike apo gjeografike për të mbetur më vete, duhet t’i bashkohet Kuçovës. Bashkia e vogël e Poliçanit propozohet t’i bashkohet Skraparit, duke u bazuar në të njëjtat argumente të pamjaftueshmërisë së kapaciteteve. Po ashtu, bashkia e vogël e Maliqit, me problematika të ngjashme, sugjerohet t’i bashkohet Korçës, duke synuar një menaxhim më të mirë të burimeve dhe shërbimeve.

Në Jugun e thellë, bashkia e vogël e Memaliajt, e cila nuk përmbush kriteret e funksionalitetit, dendësisë së popullsisë, aftësisë fiskale dhe thithjes së fondeve, si dhe nuk ka arsye të forta historike apo gjeografike, duhet t’i bashkohet Tepelenës. Bashkia e vogël e Këlcyrës propozohet t’i bashkohet Përmetit, ndërsa bashkia e vogël e Libohovës sugjerohet t’i bashkohet Gjirokastrës, të gjitha këto bazuar në të njëjtat argumente të mungesës së kapaciteteve dhe justifikimeve për ekzistencë të pavarur.

Bashkia e vogël e Selenicës, e cila gjithashtu nuk përmbush kriteret e funksionalitetit, dendësisë së popullsisë, aftësisë fiskale dhe thithjes së fondeve, si dhe nuk ka arsye të forta historike apo gjeografike, duhet t’i bashkohet Vlorës. Në zonën bregdetare, bashkitë e vogla të Delvinës dhe Finiqit, të cilat nuk përmbushin kriteret e lartpërmendura, sugjerohen t’u bashkohen Sarandës. Autori gjithashtu konsideron mundësinë që bashkia e vogël e Konispolit t’i bashkohet Sarandës, megjithëse distanca gjeografike e qendrës së saj nga Saranda paraqet një sfidë.

Një përjashtim i rëndësishëm në këtë proces reforme janë bashkitë në miniaturë të Dropullit dhe Pustecit. Edhe pse ekzistenca e tyre si bashki më vete nuk justifikohet nga kriteret standarde të funksionalitetit apo kapaciteteve, vazhdimësia e tyre mund të justifikohet për shkak të statusit të tyre si bashki puro minoritare. Ky konsiderim thekson rëndësinë e mbrojtjes së të drejtave dhe përfaqësimit të minoriteteve në kuadër të reformës administrative.

Nëse të gjitha këto bashkime të propozuara realizohen, numri total i bashkive në Shqipëri do të reduktohet ndjeshëm, nga 61 që janë aktualisht, në 41. Kjo do të rezultojë në krijimin e bashkive me sipërfaqe gjeografike më të mëdha, duke sjellë sfida të reja në ofrimin e shërbimeve. Për këtë arsye, është thelbësore që të fuqizohen dhe zgjerohen shërbimet që ofrojnë njësitë administrative brenda bashkive të reja. Ky veprim do të sigurojë që banorët, pavarësisht distancës nga qendra e bashkisë së madhe, të shërbehen sa më afër vendbanimit të tyre, duke garantuar aksesin dhe efikasitetin e shërbimeve publike në të gjithë territorin.