Pamjet nga salla e gjyqit, ku Ilir Meta shfaqet i mbyllur në një kabinë xhami, kanë hapur një debat të fortë publik: a kemi të bëjmë me zbatim korrekt të ligjit apo me një shfaqje që i ngjan më shumë spektaklit sesa drejtësisë?
Në seancën e fundit gjyqësore për çështjen CEZ-DIA, Meta kërkoi të ulej pranë avokatit të tij, një kërkesë që u refuzua nga gjykata. Argumenti i trupës gjykuese, i artikuluar nga gjyqtarja Etleva Deda, ishte i qartë: kabina e qelqtë garanton të gjitha të drejtat procedurale – prezencën, komunikimin me mbrojtjen dhe ushtrimin e të drejtës së fjalës.
Pra, në planin formal, ligji – sipas gjykatës – është respektuar.
Por problemi nuk qëndron vetëm te ligji. Qëndron te perceptimi.
Avokati Kujtim Cakrani reagoi ashpër, duke e cilësuar këtë praktikë si një turp për drejtësinë dhe si një trajtim që cenon dinjitetin njerëzor. Krahasimet e forta që përdori mund të duken të tepruara, por ato reflektojnë një shqetësim real: a është e nevojshme një masë e tillë për një figurë politike që nuk përbën rrezik fizik për procesin?
Kjo është pika ku debati bëhet serioz.
Sepse drejtësia nuk është vetëm çështje rregullash, por edhe çështje standardesh. Dhe standardi kryesor në një gjykim të drejtë është balanca mes sigurisë dhe dinjitetit.
Nëse një i pandehur paraqet rrezik – për arratisje, për dhunë, për destabilizim të seancës – atëherë masa të tilla mund të justifikohen. Por nëse kjo nuk provohet, atëherë lind dyshimi se përdorimi i “kabinës së xhamit” ka një funksion tjetër: atë të ekspozimit publik.
Dhe këtu drejtësia rrezikon të rrëshqasë në një territor të rrezikshëm.
Sepse kur një i pandehur – pavarësisht se kush është – shfaqet në një formë që krijon imazhin e fajësisë përpara se të ketë një vendim, atëherë dëmtohet një nga parimet themelore të shtetit të së drejtës: prezumimi i pafajësisë.
Rasti i Metës nuk është vetëm një çështje individuale. Ai është një test për drejtësinë shqiptare. Një test për të parë nëse ajo do të jetë thjesht e rreptë, apo edhe e drejtë.
Sepse një drejtësi që respekton ligjin, por humbet sensin e masës dhe të dinjitetit, rrezikon të humbasë besimin e publikut.
Në fund, pyetja nuk është nëse Meta është fajtor apo i pafajshëm.
Kjo është punë e gjykatës.
Pyetja është: a po gjykohet ai sipas standardeve që do të donim për çdo qytetar?