Pamja e Ilir Meta brenda një kafazi xhami në sallën e gjyqit nuk është thjesht një zgjedhje teknike sigurie. Është një turp për drejtësinë. Sepse le ta themi pa zbukurime: kafazi nuk është simbol sigurie, është simbol poshtërimi publik.
Në momentin që një i pandehur vendoset fizikisht në një strukturë që e ndan nga të gjithë, që e shfaq si të rrezikshëm përpara se të dënohet, parimi themelor i drejtësisë – prezumimi i pafajësisë – bie. Nuk është më “i pandehur”, është i dënuar në sytë e publikut.
Dhe këtu nuk ka rëndësi nëse bëhet fjalë për Ilir Metën apo për një qytetar të zakonshëm. Në fakt, kur kjo i ndodh një ish-Presidenti të Republikës, problemi bëhet edhe më i madh: sepse standardi që vendoset në majë të piramidës bie mbi të gjithë.
Po çfarë drejtësie është kjo që ka nevojë për kafaz për të treguar forcën e saj?
Një drejtësi e sigurt në vetvete nuk ka nevojë për skena teatrale. Një drejtësi e fortë nuk demonstron pushtet përmes pamjes, por përmes provës dhe vendimit.
Argumenti i sigurisë përdoret si justifikim. Por siguria nuk mund të jetë alibi për të cenuar dinjitetin. Sepse nëse çdo masë ekstreme justifikohet me “siguri”, atëherë çdo standard bie. Dhe kur bien standardet, drejtësia pushon së qeni drejtësi – bëhet administrim force.
Nuk është rastësi që Gjykata Europiane e të Drejtave të Njeriut ka kritikuar praktika të tilla.
Shqipëria sot është në një udhëkryq: ose ndërton një drejtësi europiane, ose mbetet në mentalitetin e drejtësisë së demonstrimit publik. Dhe kafazi është simboli më i qartë i këtij mentaliteti të vjetër.
Sepse drejtësia nuk është vendi ku shteti tregon dhëmbët.
Drejtësia është vendi ku shteti provon se është më i madh se instinkti i ndëshkimit.
Nëse sot pranojmë kafazin për një figurë të lartë, nesër do të pranojmë gjithçka për këdo. Dhe atëherë nuk do të flasim më për shtet të së drejtës, por për një sistem që gjykon përpara se të dëgjojë.
Kjo është arsyeja pse kjo pamje nuk është thjesht e shëmtuar.
Është alarm.