Në pamje të parë, deklarata e Pjerin Ndreut në Lezhë, se pushteti qendror po i merr “pak e nga pak” kompetencat pushtetit vendor, mund të duket si një reagim i zakonshëm politik. Por në thelb, ajo është shumë më tepër: është një sinjal alarmi për mënyrën si po funksionon shteti shqiptar.
Sepse kjo nuk është një ankesë e izoluar. Është një realitet që po ndihet në çdo bashki. Pjerin Ndreu ka mandatin e dytë si kryebashkiak i Lezhës, e njeh mirë realitetin.
Reforma territoriale u shit si një hap drejt decentralizimit. Bashkitë u bashkuan, u fuqizuan në letër dhe u premtua më shumë autonomi.
Por çfarë ndodhi në praktikë? Sa më shumë kalon koha, aq më shumë vendimmarrja po kthehet në qendër.
Projektet e mëdha vendosen nga ministritë. Fondet shpërndahen nga qeveria. Prioritetet përcaktohen në Tiranë. Ndërsa bashkitë, që duhet të jenë institucionet më pranë qytetarëve, mbeten shpesh në rolin e zbatuesit.
Dhe këtu lind problemi.
Sepse nëse një kryetar bashkie nuk vendos dot për zhvillimin e territorit të tij, për investimet kryesore apo për shërbimet bazë, atëherë për çfarë shërben pushteti vendor? A nuk rrezikon të kthehet në një administratë që vetëm firmos vendime të marra diku tjetër?
Sigurisht, pushteti qendror ka argumentet e veta. Ai flet për standarde, për kontroll, për shmangie abuzimesh. Dhe në një vend si Shqipëria, ku jo të gjitha bashkitë kanë të njëjtin nivel kapacitetesh, ky argument nuk është pa peshë.
Por problemi nis kur ky kontroll kthehet në dominim.
Sepse demokracia vendore nuk është thjesht një strukturë administrative. Është një parim: vendimet duhet të merren sa më pranë qytetarit. Dhe kur ato zhvendosen gjithnjë e më shumë drejt qendrës, atëherë ky parim dobësohet.
Ironia më e madhe është se këtë kritikë nuk po e bën opozita, por një kryetar bashkie i së njëjtës mazhorancë me qeverinë. Kjo e bën deklaratën e Ndreut edhe më domethënëse. Sepse nuk është një sulm politik, por një reflektim nga brenda sistemit.