Rama nuk jep dorëheqjen, ndaj Protesta duhet të vendosë: në rrugë apo do futet në politikë?

Sot kryeministri Rama tha prerë se nuk jep dorëheqjen. Po sot ai e akuzoi protestën si një lëvizje çartiste. Po sot Protesta ka thirrur çdo njeri në protestë.

Pas afro tre javësh protesta të përditshme para Kryeministrisë, lëvizja qytetare e nisur kundër projektit të Zvërnecit po përballet me provën më të vështirë të ekzistencës së saj.

Deklarata e kryeministrit Edi Rama se nuk ka ndërmend të japë dorëheqjen dhe se protesta përbëhet nga një “konglomerat” njerëzish të ndryshëm, ku sipas tij përzihen qytetarë të thjeshtë, individë me interesa të tjera, persona që kërkojnë vëmendje në rrjetet sociale dhe elementë të tjerë, e vendos lëvizjen përballë një fakti të ri politik.

Për herë të parë, qeveria po e bën të qartë se nuk e konsideron protestën një kërcënim që mund ta detyrojë të largohet nga pushteti.

Dhe pikërisht këtu lind pyetja kryesore: çfarë ndodh tani?

Në ditët e para të protestës ekzistonte ideja se rritja e numrit të pjesëmarrësve mund të krijonte një presion të tillë politik sa ta detyronte qeverinë të tërhiqej. Por sot Rama po dërgon mesazhin e kundërt: ai nuk do të largohet për shkak të protestës.

Në aspektin institucional, kryeministri ka një argument të fortë. Partia Socialiste zotëron shumicën parlamentare me 83 deputetë. Edhe në rastin hipotetik të një dorëheqjeje të tij, pushteti nuk kalon automatikisht te protestuesit. Shumica parlamentare mund të zgjedhë një kryeministër tjetër dhe qeverisja të vazhdojë normalisht.

Kjo do të thotë se protesta po përballet me kufirin e saj natyror. Ajo mund të krijojë presion moral, mediatik dhe politik, por nuk mund të zëvendësojë mekanizmat kushtetues të pushtetit.

Pikërisht për këtë arsye po bëhet gjithnjë e më aktuale pyetja nëse lëvizja duhet të mbetet protestë apo të shndërrohet në projekt politik.

Nëse organizatorët vazhdojnë të kërkojnë vetëm dorëheqjen e Ramës, ndërkohë që Rama deklaron publikisht se nuk largohet, atëherë protesta rrezikon të hyjë në një cikël përsëritës pa objektiv të arritshëm.

Por nëse lëvizja vendos të ndërtojë një alternativë politike, atëherë debati ndryshon tërësisht. Nuk do të diskutohej më vetëm për largimin e një kryeministri, por për krijimin e një force që kërkon mbështetje popullore në zgjedhje.

Kjo është arsyeja pse pjesëmarrja e diasporës ka rëndësi. Jo vetëm për numrat në shesh, por për pyetjen më të madhe: a po krijohet një lëvizje kombëtare me ambicie politike apo kemi të bëjmë me një revoltë qytetare që synon të ushtrojë presion mbi pushtetin?

Deklaratat e Ramës tregojnë se ai po zgjedh strategjinë e delegjitimimit të protestës. Ai nuk po përpiqet ta përballojë atë si një kundërshtar politik klasik, por ta paraqesë si një përzierje interesash, pakënaqësish dhe individësh pa përfaqësim të qartë.

Në këto kushte, sfida e organizatorëve bëhet edhe më e madhe. Ata duhet të provojnë se protesta nuk është thjesht një grumbullim pakënaqësish, por një lëvizje me objektiva, organizim dhe vizion.

Në fund, dilema mbetet e njëjtë.

Nëse protesta synon vetëm të shprehë pakënaqësi, ajo mund të vazhdojë si lëvizje qytetare.

Nëse synon të ndryshojë pushtetin, atëherë duhet të hyjë në terrenin e politikës.

Sepse deklarata e sotme e Ramës përkthehet në një mesazh të qartë: qeveria nuk do të largohet.

Prandaj organizatorët duhet të vendosin nëse do të vazhdojnë betejën në rrugë apo do ta zhvendosin atë, herët a vonë, në fushën e politikës dhe të zgjedhjeve.

Kjo është sfida e vërtetë që nis pas javës së tretë të protestës.

Deklarata e kryeministrit Edi Rama se nuk ka ndërmend të japë dorëheqjen mund të shënojë një pikë kthese në dinamikën e protestës që prej javësh zhvillohet para Kryeministrisë.

Deri tani, protestuesit kanë pasur një objektiv të qartë politik: largimin e kryeministrit. Por kur personi ndaj të cilit drejtohet presioni politik deklaron publikisht se nuk do të lëvizë, atëherë lind pyetja e pashmangshme: çfarë ndodh më pas?

Historia e protestave në mbarë botën tregon se momenti më delikat nuk është fillimi i një revolte, por faza kur protestuesit kuptojnë se pushteti nuk po reagon sipas pritshmërive të tyre.

Në këtë moment zakonisht shfaqen dy rrugë.

Rruga e parë është organizimi më i madh politik, zgjerimi i lëvizjes dhe kalimi drejt një strategjie afatgjatë.

Rruga e dytë është radikalizimi i një pjese të protestuesve, të cilët mund të arrijnë në përfundimin se protestat paqësore nuk po prodhojnë rezultat. Pra fillon përplasja fizike. Pikërisht këtu qëndron sfida më e madhe e organizatorëve.

Deri tani protesta ka ruajtur karakterin paqësor. Megjithëse retorika është ashpërsuar dhe deklaratat politike janë bërë më të forta, nuk ka pasur përplasje serioze me policinë.

Por sa më gjatë të zgjasë një protestë pa arritur objektivin e saj kryesor, aq më shumë rritet frustrimi i pjesëmarrësve.

Deklaratat e fundit për një rini që “po vlon”, thirrjet për mobilizim më të madh dhe retorika kundër gjithë klasës politike tregojnë se tensioni emocional brenda lëvizjes po rritet.

Kjo nuk do të thotë se dhuna është e pashmangshme.

Por do të thotë se organizatorët do të kenë gjithnjë e më shumë përgjegjësi për të mbajtur nën kontroll protestën dhe për të mos lejuar që individë apo grupe të caktuara ta shtyjnë atë drejt përplasjes.

Edhe Policia e Shtetit përballet me të njëjtën përgjegjësi. Në situata të tilla, një incident i vogël, një provokim, një arrestim i diskutueshëm apo një reagim i tepruar mund të shërbejë si shkëndijë për tensione më të mëdha.

Prandaj momenti aktual është ndoshta më i ndjeshmi që nga nisja e protestës.

Nëse organizatorët arrijnë ta shndërrojnë zhgënjimin në organizim politik, protesta mund të hyjë në një fazë të re pa humbur karakterin paqësor.

Nëse pjesëmarrësit fillojnë të besojnë se nuk ekziston më asnjë rrugë tjetër përveç përplasjes, atëherë rreziku i incidenteve rritet ndjeshëm.

Për momentin nuk ka asnjë siguri se protesta do të përfundojë në dhunë. Por është po aq e vërtetë se deklarata e Ramës për mosdorëheqje e ka zhvendosur protestën në një terren më të vështirë politik, ku durimi, organizimi dhe kontrolli i emocioneve do të jenë faktorët vendimtarë për të ardhmen e saj.