Albert Vataj
Në mëngjesin e 21 shkurtit të një viti më parë, qielli, në përfytyrimin tonë njerëzor, hapi portat për të mirëpritur një shërbestar të përulur, një pasardhës të Shën Pjetri, i cili e përjetoi papatin jo si fron, por si barrë dashurie dhe shërbimi. Papa Françesku, bariu i Kishës Katolike dhe një nga zërat më të fuqishëm moralë të kohës sonë, iu dorëzua Atit Qiellor duke lënë pas një botë më të ndriçuar nga përulësia, mëshira dhe guximi për të qenë njerëzor.
Ai nuk qe një Papë i distancës ceremoniale, por i afërsisë ungjillore. Zëri i tij nuk kumbonte nga lartësia e autoritetit, por nga thellësia e dhembshurisë. Në një epokë të trazuar nga krizat morale, luftërat dhe fragmentimi shpirtëror, ai e riktheu fjalën “mëshirë” në qendër të ndërgjegjes globale, duke e bërë atë jo vetëm një koncept teologjik, por një praktikë jetësore.
Për shqiptarët, Papa Françesku nuk ishte thjesht një figurë e lartë shpirtërore, por një mik i sinqertë dhe një dëgjues i kujdesshëm i historisë sonë të dhimbshme dhe krenare. Vizita e tij historike në Tiranë, më 21 shtator 2014, mbetet një nga ato çaste kur historia dhe shpirti i një kombi takohen në një përqafim të rrallë. Ai nuk erdhi si një autoritet që bekon nga larg, por si një vëlla në Krisht, që e ndjeu mbi supe peshën e martirizimit dhe madhështinë e qëndresës.
Në sheshin “Nënë Tereza”, ai artikuloi një të vërtetë që historia shpesh e kishte lënë në hije: vuajtjen e një populli që pagoi çmimin e besimit në një shekull persekutimi. Ai foli për plagët, por edhe për dritën që buron prej tyre. Martirët shqiptarë, sipas tij, nuk janë thjesht dëshmi e së kaluarës, por “rrënjë të forta” që ushqejnë një të tashme të gjallë dhe një të ardhme me shpresë.
Në një akt me peshë universale, ai e ngriti në altarin e shenjtërisë figurën e Nënë Tereza, më 4 shtator 2016 në Sheshin e Shën Pjetrit. Ky nuk ishte vetëm një akt kanonizimi, por një afirmim i një etike që buron nga dhembshuria aktive, nga dashuria që përkulet mbi plagën e tjetrit. Në atë moment, shqiptaria u bë pjesë e një horizonti të përbotshëm shenjtërie.
Por Papa Françesku nuk e pa Shqipërinë vetëm përmes kujtesës së dhimbjes. Ai e pa atë si një laborator shprese, si një dëshmi të rrallë të bashkëjetesës ndërfetare. Në një botë të përçarë nga identitetet që shpesh përplasen, ai e përmendi vendin tonë si një model të harmonisë mes besimeve – myslimanë, katolikë dhe ortodoksë, që nuk bashkëjetojnë thjesht, por bashkëndajnë një etikë respekti dhe dinjiteti.
Me ndarjen e tij nga kjo botë, ne nuk humbëm vetëm një Papë, por një ndërgjegje të gjallë, një shpirt që e mishëroi Ungjillin jo në doktrinë të ftohtë, por në gjest, në heshtje, në përkulje. Ai e deshi njeriun jo në abstraksion, por në konkretësinë e plagës së tij. Ai nuk predikoi thjesht mëshirën, ai e jetoi atë.
Sot, një vit më pas, kujtimi i Papa Françesku nuk është vetëm një homazh, por një thirrje. Një thirrje për të mos harruar se drita që ai ndezi nuk është e destinuar të shuhet, por të bartet. Ai mbetet një udhëtar i përjetësisë, një yll që nuk ndriçon vetëm qiellin e besimit, por edhe ndërgjegjen njerëzore.
Në kujtesën shqiptare, ai do të mbetet gjithmonë si Ati që na pa, na dëgjoi dhe na deshi, jo për atë që kemi qenë, por për atë që mund të bëhemi.