A po lëviz e majta shqiptare drejt një rikonfigurimi politik?

Deklaratat e ditëve të fundit të disa prej figurave historike të Partisë Socialiste kanë rikthyer në qendër të debatit një pyetje që deri pak kohë më parë dukej e largët: a po përgatitet krijimi i një force të re politike të majtë, apo kemi të bëjmë vetëm me një shpërthim të përkohshëm pakënaqësie ndaj Edi Ramës?

Fakti që personalitete si Arta Dade, Ilir Zela, Ndre Legisi, Ermelinda Meksi dhe emra të tjerë kanë artikuluar pothuajse në të njëjtën kohë kritika të forta ndaj kryeministrit nuk mund të konsiderohet një rastësi e zakonshme. Edhe pse secili prej tyre flet në emrin e vet, sinkronizimi i qëndrimeve krijon përshtypjen se ekziston një frymë e përbashkët pakënaqësie brenda asaj që dikur përbënte elitën themeluese të Partisë Socialiste.

Në qendër të kritikave nuk qëndrojnë vetëm politikat e qeverisë, por vetë mënyra se si është transformuar Partia Socialiste gjatë drejtimit të Edi Ramës. Ish-drejtuesit argumentojnë se PS-ja është larguar nga modeli i një partie me debat të brendshëm dhe vendimmarrje kolegjiale, duke u shndërruar në një organizatë të përqendruar pothuajse tërësisht rreth figurës së kryetarit. Në këtë kuptim, sulmi nuk është thjesht ndaj kryeministrit, por ndaj modelit të drejtimit që ai ka ndërtuar gjatë më shumë se një dekade.

Koha kur këto deklarata po bëhen ka gjithashtu rëndësinë e saj. Ato vijnë menjëherë pas protestave të mëdha qytetare dhe opozitare, ku një nga kërkesat kryesore ishte dorëheqja e Edi Ramës. Ky kontekst i jep kritikave një dimension më të gjerë politik, sepse krijon përshtypjen se pakënaqësitë e brendshme të së majtës po ndërthuren me presionin që vjen nga jashtë Partisë Socialiste.

Megjithatë, deri në këtë moment mungon elementi vendimtar që do të provonte ekzistencën e një projekti të ri politik. Nuk ka një platformë të shpallur, nuk ka një drejtim të përbashkët, nuk ka një strukturë organizative dhe as një figurë që të marrë përsipër drejtimin e një force të re socialdemokrate. Historia politike shqiptare tregon se krijimi i një partie të re nuk fillon me deklarata mediatike, por me organizim konkret, me mbështetje në terren dhe me një program alternativ.

Një element që dobëson tezën e një ndarjeje të afërt është edhe pozicionimi i Gramoz Ruçit. Si një nga figurat më me ndikim të historisë së Partisë Socialiste, mbështetja e tij publike për Edi Ramën tregon se jo e gjithë garda historike është rreshtuar kundër kryetarit aktual. Përkundrazi, kjo tregon se edhe brenda brezit themelues ekzistojnë dy lexime të ndryshme për të ardhmen e së majtës shqiptare.

Nga ana tjetër, duhet pasur kujdes që çdo kritikë publike të mos interpretohet automatikisht si shenjë e krijimit të një partie të re. Në politikë është e zakonshme që figurat historike të ushtrojnë presion për të ndikuar në zhvillimet e brendshme pa pasur domosdoshmërisht synimin për t’u ndarë nga partia që kanë themeluar.

Nëse në javët apo muajt e ardhshëm këto figura do të fillojnë të zhvillojnë takime të përbashkëta, të paraqesin një platformë politike, të krijojnë struktura organizative dhe të dalin me një lidership të përbashkët, atëherë do të mund të flitej seriozisht për lindjen e një force të re të majtë. Deri atëherë, është më e arsyeshme të flitet për një krizë legjitimiteti brenda Partisë Socialiste sesa për një ndarje të formalizuar.

Në fund, një gjë duket e qartë: kritikat e figurave historike nuk janë më zëra të izoluar. Ato tregojnë se brenda së majtës shqiptare po zhvillohet një debat për identitetin, mënyrën e drejtimit dhe të ardhmen e Partisë Socialiste. Mbetet për t’u parë nëse ky debat do të shuhet si një valë pakënaqësie apo do të shndërrohet në fillimin e një rikonfigurimi të ri politik në kampin e majtë/SP/