Një analizë e 44 ditëve Protestë

Protesta qytetare para Kryeministrisë ka hyrë në javën e saj të gjashtë, duke u shndërruar në një nga mobilizimet më të gjata qytetare të 35 viteve në Shqipëri. Vetë fakti që ajo ka vazhduar për 44 ditë radhazi tregon se pakënaqësia e një pjese të qytetarëve nuk ka qenë e përkohshme, por ka marrë formën e një reagimi të organizuar dhe të qëndrueshëm.

Një nga efektet më të dukshme të kësaj proteste ka qenë se ajo ka tronditur ekuilibrat tradicionalë të politikës shqiptare. Për herë të parë pas shumë vitesh, vëmendja politike nuk është përqendruar vetëm te përplasja mes Partisë Socialiste dhe Partisë Demokratike, por edhe te një lëvizje që është paraqitur si qytetare dhe jashtë strukturave të partive tradicionale.

Në këtë kuptim, protesta ka arritur një objektiv të rëndësishëm politik: ka rikthyer në debat çështjen e përfaqësimit. Një pjesë e protestuesve kanë shprehur pakënaqësi jo vetëm ndaj qeverisë, por edhe ndaj opozitës tradicionale, duke argumentuar se modeli politik i ndërtuar ndër vite nuk u përgjigjet më pritshmërive të tyre.

Megjithatë, çdo protestë përballet me një moment vendimtar. Sa më gjatë të zgjasë, aq më shumë lind pyetja: cili është hapi i radhës?

Historia politike, në Shqipëri dhe në vende të tjera, tregon se protestat mund të ushtrojnë presion, të ndikojnë në debatin publik dhe të ndryshojnë klimën politike. Por, nëse synojnë të ndryshojnë pushtetin përmes mjeteve demokratike, u duhet të kalojnë nga mobilizimi qytetar te organizimi politik.

Kjo nuk do të thotë se çdo protestë duhet domosdoshmërisht të shndërrohet në parti politike. Disa zgjedhin të mbeten lëvizje presioni ndaj institucioneve. Të tjera vendosin të konkurrojnë në zgjedhje për të kërkuar mbështetje elektorale. Cila rrugë është më e përshtatshme varet nga objektivat, organizimi dhe mbështetja që kanë.

Nëse organizatorët e kësaj proteste synojnë jo vetëm të kundërshtojnë qeverinë, por edhe të ofrojnë një alternativë qeverisëse, atëherë do t’u duhet të ndërtojnë një projekt politik me program, strukturë, drejtim dhe përgjegjësi publike. Vetëm kështu një lëvizje mund të matet me forcat politike ekzistuese në zgjedhje.

Nga ana tjetër, edhe Partia Demokratike përballet me një sfidë. Si forca kryesore opozitare, ajo duhet të përcaktojë nëse do të vazhdojë të mbështesë nga distanca protestën qytetare apo do të ndërmarrë iniciativa të veta politike. Nëse një pjesë e elektoratit opozitar gjen përfaqësim te lëvizje të reja, kjo mund të ndryshojë dinamikën e opozitës shqiptare.

Edhe Partia Socialiste nuk mund ta injorojë këtë zhvillim. Edhe nëse protesta nuk sjell ndryshime të menjëhershme institucionale, fakti që ajo ka zgjatur për javë të tëra tregon ekzistencën e një pakënaqësie që meriton vëmendje politike.

Në fund, suksesi i një proteste nuk matet vetëm me kohëzgjatjen apo numrin e pjesëmarrësve, por edhe me aftësinë për ta kthyer energjinë qytetare në ndikim afatgjatë. Nëse kjo protestë do të mbetet një mobilizim qytetar apo do të evoluojë në një alternativë të re politike, do të varet nga zgjedhjet që do të bëjnë organizatorët e saj dhe nga mbështetja që do të marrin në të ardhmen.

Një gjë është e qartë: pas 44 ditësh, protesta ka hyrë në një fazë të re. Sfida kryesore nuk është më vetëm të mbajë njerëzit në shesh, por të përcaktojë nëse energjia e krijuar do të mbetet simbolike apo do të shndërrohet në një projekt politik me ambicie për të konkurruar në demokracinë shqiptare.