CNN: Irani shikon kabllot nënujore në Ngushticën e Hormuzit, si front të ri të presionit ekonomik global

CNN përmes një trajtimi shterues shtjellon një kërcënim të ri global, atë të kontrollit të thellësive ku gjarpërojnë kabllot e internetit.
I inkurajuar nga perceptimi i suksesit strategjik në kontrollin dhe ndikimin mbi Ngushticën e Hormuzit gjatë periudhave të tensioneve ushtarake, Irani po zhvendos vëmendjen drejt një tjetër arterie kritike, por shpesh të padukshme të ekonomisë globale: rrjetit të kabllove nënujore që transportojnë pjesën më të madhe të trafikut ndërkombëtar të internetit dhe të transaksioneve financiare midis Evropës, Azisë dhe Gjirit Persik.

Republika Islamike ka sinjalizuar synimin për të vendosur tarifa mbi kompanitë më të mëdha të teknologjisë në botë për përdorimin e kabllove nënujore që kalojnë pranë ose përmes Ngushticës së Hormuzit. Mediat e lidhura me shtetin kanë lënë të kuptohet gjithashtu se ky trafik mund të kufizohet apo ndërpritet nëse këto kompani nuk pranojnë kushtet e vendosura nga Teherani. Në parlamentin iranian është diskutuar një plan që mund të shtrihet edhe mbi kabllot që lidhin vendet e Gjirit me Evropën dhe Azinë.

“Ne do të vendosim tarifa për kabllot e internetit”, deklaroi zëdhënësi i ushtrisë iraniane, Ebrahim Zolfaghari, në një dalje publike të javës së kaluar. Sipas mediave të afërta me Gardën Revolucionare, zbatimi i këtij modeli do të kërkonte që kompani si Google, Microsoft, Meta dhe Amazon të operonin sipas legjislacionit iranian, ndërsa operatorët e kabllove nënujore do të detyroheshin të paguanin tarifa licence për kalimin në ujërat përkatëse, me të drejtat e mirëmbajtjes potencialisht të rezervuara për firma vendase.

Megjithatë, mbetet e paqartë si mund të zbatohet një skemë e tillë në praktikë, duke pasur parasysh sanksionet e rrepta ndërkombëtare që ndalojnë kompanitë perëndimore të kryejnë pagesa drejt Iranit. Për shumë vëzhgues, këto deklarata mund të përfaqësojnë më shumë një sinjal politik dhe strategjik sesa një politikë të zbatueshme ekonomikisht.

Pavarësisht kësaj, retorika zyrtare dhe mediatike ka ngritur shqetësime për një dimension të ri të tensioneve: rrezikun ndaj kabllove nënujore, të cilat përbëjnë shtyllën kurrizore të internetit global. Çdo ndërprerje në këtë rrjet do të prekte jo vetëm shpejtësinë e komunikimit, por edhe sistemet bankare, infrastrukturën cloud, shërbimet digjitale, tregtinë ndërkombëtare dhe madje operacionet ushtarake.

Sipas Dina Esfandiary nga Bloomberg Economics, kjo qasje pasqyron një strategji më të gjerë të Teheranit për të rritur koston globale të çdo përshkallëzimi: “Qëllimi është të krijohet një barrë ekonomike aq e madhe sa të dekurajojë çdo veprim ushtarak kundër Iranit.”

Ekspertët e infrastrukturës së komunikimit theksojnë se Ngushtica e Hormuzit është tashmë një nyje e rëndësishme për kabllot ndërkontinentale, megjithëse shumica e tyre janë vendosur në zona më të sigurta përgjatë brigjeve të Omanit për të shmangur rrezikun gjeopolitik. Megjithatë, disa linja kyçe si Falcon dhe Gulf Bridge International kalojnë në zona që mund të bien brenda hapësirës së ndikimit iranian.

Nëse këto infrastruktura do të dëmtoheshin, pasojat do të shtriheshin përtej rajonit. Sipas studiuesve të telekomunikacionit, vendet e Gjirit Persik do të përballeshin me ndërprerje serioze të internetit, me ndikim në eksportet energjetike, sistemet financiare dhe tregtinë digjitale. India, në veçanti, mund të pësonte goditje të forta në sektorin e saj të shërbimeve dhe outsourcing-ut.

Megjithatë, TeleGeography vlerëson se kabllot që kalojnë përmes kësaj zone përfaqësojnë më pak se 1% të kapacitetit global të internetit, çka sugjeron se ndikimi global do të ishte i kufizuar, por jo i papërfillshëm në rajone të caktuara.

Një formë e vjetër lufte, në një terren të ri
Nga telegrafi i parë transatlantik në vitin 1858 deri te rrjetet moderne me fibra optike që transportojnë ekuivalentin e miliona thirrjeve telefonike njëkohësisht, kabllot nënujore kanë qenë gjithmonë një objekt strategjik i konkurrencës midis fuqive.

Sot, një ndërprerje e tyre do të kishte pasoja shumë më të gjera sesa në epokat e mëparshme, duke prekur financat globale, komunikimet ushtarake dhe ekonominë digjitale në tërësi.

Ekspertët paralajmërojnë se çdo përshkallëzim në këtë drejtim do të ishte veçanërisht i vështirë për t’u menaxhuar, pasi operacionet e riparimit kërkojnë kohë, stabilitet detar dhe një numër shumë të kufizuar anijesh të specializuara.

Në këtë kuadër, analistët e shohin strategjinë iraniane si një formë të luftës asimetrike, ku gjeografia shndërrohet në instrument presioni ekonomik dhe politik.

Në fund, debati mbetet i hapur mes retorikës politike dhe realitetit operacional: sa larg mund të shkojë një shtet në shfrytëzimin e infrastrukturës globale si mjet ndikimi, pa shkaktuar një krizë që do ta tejkalonte vetë kontrollin e tij.

Përgatiti: Albert Vataj
shkrimi i plotë:
https://edition.cnn.com/2026/05/17/middleeast/iran-hormuz-undersea-cables-intl