Fakulteti i Shkencave Teknike (FTN) në Mitrovicëne Veriut – i cili vepron brenda sistemit shkollor të Republikës së Serbisë dhe është pjesë e Universitetit të Prishtinës, me seli të përkohshme në veri të Mitrovicës – mori një letër nga Universiteti i Prishtinës në Kosovë tre ditë më parë.
Në letër thuhet se Fakulteti është “aktualisht një përdorues i paligjshëm i një parcele toke në pronësi të Universitetit të Prishtinës në Republikën e Kosovës”. Në letër kërkohet “lirimi i pasurisë së paluajtshme të uzurpuar” dhe kërkohet që FTN të largohet brenda 30 ditësh ose të fillojë procesin e rregullimit të marrëdhënieve me Universitetin e Prishtinës.
Ky ngjarje tërhoqi vëmendjen ndaj çështjes që ka qenë një nga shqetësimet më të mëdha të serbëve të Kosovës në muajt e fundit – integrimi i arsimit dhe shëndetësisë në sistemin e Kosovës, të vetmet dy fusha të mbetura që funksionojnë brenda sistemit të Republikës së Serbisë në Kosovë.
Shumë të përgatitur, pak të befasuar
Ky zhvillim në lidhje me strukturat paralele të mbetura në Kosovë, me sa duket, nuk i habiti as analistët dhe as serbët atje. Për muaj të tërë, punonjësit e kujdesit shëndetësor dhe arsimit kanë paraqitur me shpejtësi kërkesa për verifikimin e diplomave serbe në sistemin e Kosovës, në mënyrë që të jenë të gatshëm për lajmin e integrimit të shpallur nga autoritetet e Prishtinës.
Kjo, siç shpjegon avokati Dragutin Neneziq për DW, është “një pjesë integrale e procesit që pritej”. Por, thotë ai, filloi papritur me çështjen e pronësisë, jo me Ligjin për të Huajt – i cili hyn në fuqi më 15 mars dhe përcakton se kushdo që nuk ka dokumente të Kosovës do të detyrohet të regjistrojë qëndrimin e tij në Kosovë.
Megjithatë, “ajo që është shqetësuese është shpejtësia dhe sinkronizimi i lëvizjeve”, thotë Branka Petkoviq, profesoreshë në Fakultetin e Shkencës dhe Matematikës të Universitetit të Prishtinës me seli të përkohshme në Mitrovicën e Veriut. Ajo thekson se përshtypja është se “proceset janë përgatitur për një kohë të gjatë, me heshtje ose përgjigje joadekuate nga institucionet dhe autoritetet kompetente të Serbisë”, dhe se situata ndërlikohet më tej nga fakti se komuniteti akademik dhe qytetarët nuk kanë informacion të qartë në lidhje me planet dhe strategjinë për “ruajtjen e institucionit të fundit me rëndësi jetike që mbetet për komunitetin serb dhe jo-shqiptar, arsimin dhe kujdesin shëndetësor”.
“Stafi mësimdhënës dhe studentët janë seriozisht të shqetësuar”, thekson profesori Petkoviq. Kjo konfirmohet edhe në një deklaratë për DW nga një student nga ky universitet, i cili dëshironte të mbetej anonim.
Ai thekson se studentët janë “të dekurajuar e demoralizuar, siç pritej. Askush nuk i pyet, e as nga administrata e fakultetit nuk i informuan”, gjë që, thotë ai, “i acaron më tej”.
“Askush nuk e di me siguri se si do të zhvillohet situata, por kurrë nuk është folur kaq shumë për largimin si më parë”, thekson ai.
A janë javët e ardhshme vendimtare?
Dragisha Mijaçiq, koordinator i Grupit të Punës për Kapitullin 35 të Konventës Kombëtare për Bashkimin Evropian, e sheh letrën dërguar FTN-së si “një formë tjetër të presionit të vazhdueshëm mbi institucionet arsimore të Republikës së Serbisë”, por gjithashtu thekson problemin e moszgjidhjes së çështjes së pronës publike në Kosovë.
“Kjo është një temë që Qeveria serbe dhe Qeveria e Kosovës e kanë shmangur për vite me radhë. Tani kjo formë inercie po vjen, dhe e njëjta gjë mund të ndodhë edhe me objekte të tjera publike si spitali në Mitrovicën e Veriut, shkollat fillore dhe të mesme, të gjitha objektet e tjera publike”, thekson Mijačić.
Letra iu dorëzua FTN-së në të njëjtën ditë kur Zëvendëskryeministri i Kosovës Besnik Bislimi deklaroi se javët e ardhshme janë vendimtare për shëndetësinë dhe arsimin. Ai gjithashtu u dërgoi një ftesë kryetarëve të komunave me shumicë serbe për një takim mbi temën e përfshirjes së këtyre institucioneve në sistemin e Kosovës.
Në takimin me Ministrin e Vetëqeverisjes Lokale Elbert Krasniqi në Prishtinë morën pjesë kryetarët e komunave në Veri. Por tema, siç theksoi kryetari i komunës së Mitrovicës së Veriut Milan Radojeviq, nuk ishte integrimi i shëndetësisë dhe arsimit.
“Kjo çështje nuk është për ne, është një çështje që duhet të zgjidhet në Bruksel, midis negociatorëve zyrtarë të Beogradit dhe Prishtinës. Ne si kryetarë komunash besojmë se kjo nuk është një temë që duhet të trajtohet nga kryetarët e komunave, por ekskluzivisht një temë për negociata”, tha Radojeviq.
Ai theksoi se tema e takimit lidhej ekskluzivisht me problemet në komunat me shumicë serbe dhe shprehu shpresën “se si Ministri ashtu edhe Qeveria do t’i dëgjojnë problemet me të cilat përballemi në komunat tona”.
Nën radarin e Beogradit dhe të Prishtinës
Edhe pse lajmi për kërkesën për zhvendosjen e njërit prej fakulteteve serbe është pothuajse zyrtarisht fillimi i “zhvendosjes së topit” në lidhje me integrimin e arsimit në institucionet e Kosovës, ka pasur reagime të vakëta, pothuajse inekzistente nga Beogradi.
I vetmi që foli ishte drejtori i Zyrës për Kosovën, Petar Petkoviq, i cili i tha zëvendësdrejtorit të Shërbimit Evropian të Veprimit të Jashtëm për Evropën Perëndimore, Emmanuel Gioffre: “Beogradi dhe serbët nga Kosova e Metohia presin që Bashkimi Evropian dhe të gjithë aktorët e tjerë përkatës t’i marrin me seriozitetin më të madh lëvizjet dhe njoftimet e tilla nga Prishtina, të cilat çojnë në spastrimin e drejtpërdrejtë etnik të popullit tonë nga kjo zonë”.
Bashkëbiseduesit e DW nuk janë të befasuar nga reagime të tilla. “Para së gjithash, heshtja e Presidentit Vuçiq, i cili është krijuesi dhe bartësi kryesor i politikës së Serbisë ndaj Kosovës, është domethënëse. Edhe pse ai dëshiron të largohet nga tema e Kosovës, përgjegjësia më e madhe dhe pritjet më të mëdha sigurisht që i takojnë atij”, thekson Dragisha Mijaçiq.
Edhe pse nuk bëri asnjë njoftim ditën e dorëzimit të letrës, Lista Serbe – partia më e madhe e serbëve të Kosovës – mbajti dje një takim me përfaqësuesit e institucioneve shëndetësore dhe arsimore, pikërisht në ambientet e FTN. Në deklaratën që u miratua, ata kërkuan lehtësim ligjor dhe administrativ për qytetarët, mbrojtje të institucioneve arsimore dhe shëndetësore, si dhe angazhim më të fortë të bashkësisë ndërkombëtare.
Nga ana tjetër, ky lajm duket se ka kaluar edhe më shumë pa u vënë re midis politikanëve të Kosovës. Të preokupuar me konstituimin e Qeverisë dhe Parlamentit, pas një bllokade politike që zgjati disa muaj, reagimet nga Prishtina ishin pothuajse inekzistente.
Megjithatë, Kryeministri i Kosovës, Albin Kurti, njoftoi “integrimin gradual të sistemit shëndetësor dhe arsimor” në mesin e janarit, me mesazhin se ky proces do të zhvillohej në koordinim me Bashkimin Evropian dhe me respekt për pikëpamjet e komunitetit serb. “Ky është vetëm një tregues se e gjithë kjo është zbatim i asaj për të cilën u ra dakord disa vite më parë. Ky nivel heshtjeje tregon vetëm se gjithçka është bërë qëllimisht”, përfundon avokati Dragutin Neneziq./DW