Agron Gjekmarkaj: Nuk ka garë, por është Referendum!

Deklarata e Agron Gjekmarkajt, e bërë pas votimit për kryetarin e Partisë Demokratike, se “nuk ka garë, por është referendum”, është më shumë sesa një koment procedural për një proces zgjedhor brenda partie. Ajo është një përkufizim politik i momentit që po kalon sot opozita shqiptare. Gjekmarkaj është nënkryetar i PD dhe zv/kryetar i Parlamentit.

Në demokracitë moderne, zgjedhjet për kryetar partie zakonisht zhvillohen si përballje idesh, ekipesh dhe vizionesh. Kandidatët garojnë për të bindur anëtarësinë se kush mund ta drejtojë më mirë forcën politike drejt pushtetit. Por kur një proces zhvillohet me një kandidat dominues dhe pa konkurrencë reale, atëherë zgjedhja nuk është më mes alternativave – por një votë besimi për liderin ekzistues.

Pikërisht këtë duket se pranoi publikisht Gjekmarkaj.

Kur ai thotë se është “referendum”, në thelb po thotë se anëtarët e PD-së nuk po vendosin mes disa emrave, por po japin përgjigje për një pyetje të vetme: A duhet të vazhdojë Sali Berisha ta drejtojë Partinë Demokratike apo jo?

Kjo ka dy lexime politike.

Nga njëra anë, është një demonstrim force i Berishës. Pas humbjes në zgjedhjet parlamentare dhe pas një periudhe të gjatë tensioni të brendshëm, mbajtja e kontrollit të plotë mbi partinë i jep atij një mandat të ri politik dhe moral. Nëse pjesëmarrja është e lartë dhe vota pro masive, Berisha mund ta paraqesë rezultatin si provë se baza demokrate vazhdon ta konsiderojë figurën qendrore të opozitës.

Por nga ana tjetër, vetë koncepti i “referendumit” zbulon edhe një dobësi strukturore.

Sepse partitë politike forcohen kur prodhojnë lidership, jo kur e centralizojnë atë. Kur nuk ka garë, nuk ka debat të brendshëm; kur nuk ka debat, nuk lind alternativa; dhe kur nuk lind alternativa, rreziku është që partia të identifikohet plotësisht me një individ.

Kjo është pyetja që sot nuk po i bëhet vetëm Berishës, por vetë Partisë Demokratike: A është PD një parti që zgjedh liderin e saj, apo një parti që voton për të konfirmuar liderin që ka?

Në afat të shkurtër, modeli i referendumit mund të sjellë stabilitet dhe disiplinë të brendshme. Në afat të gjatë, ai mund të kufizojë rinovimin politik dhe krijimin e brezit të ardhshëm drejtues.

Prandaj fjalia e Gjekmarkajt nuk ishte thjesht një batutë e ditës me stil vatikanas. Ishte ndoshta përshkrimi më i qartë i realitetit aktual të Partisë Demokratike: një proces jo për të zgjedhur se kush do ta udhëheqë opozitën, por për të matur sa e gatshme është opozita të vazhdojë të ecë me të njëjtin lider.