Të thuash se Partia Demokratike “vdes me Sali Berishën” është e tepruar. Partitë politike nuk zhduken kaq lehtë. Ato kanë histori, elektorat, inerci. Por kjo nuk do të thotë se nuk mund të humbasin thelbin e tyre.
Deklarata e Ylli Manjanit “Ajo është parti e Sali Berishës dhe sa të marrë frymë do të jetë kryetar i kësaj partie”, nuk është thjesht një koment i radhës politik. Është një diagnozë e drejtpërdrejtë për gjendjen e Partisë Demokratike: një proces pa garë, një rezultat i ditur dhe një parti që funksionon rreth një emri të vetëm.
Kur thuhet se “nuk ka garë”, nuk është hiperbolë. Është përshkrim i një realiteti ku kandidaturat sfiduese nuk hyjnë në lojë dhe ku rezultati është i paracaktuar. Në këtë kuptim, ajo që zhvillohet sot në PD nuk është një proces konkurues, por një rit konfirmimi.
Në qendër të kësaj strukture është Sali Berisha. Jo thjesht si kryetar, por si faktor absolut politik brenda partisë. Dhe pikërisht këtu qëndron thelbi i kritikës: një parti që nuk prodhon dot rivalitet të brendshëm, nuk prodhon dot as alternativë për jashtë.
Manjani e thotë me një dozë ironie të fortë: pse nuk i lejon të gjithë të garojnë dhe t’i mundë? Nëse fitorja është kaq e sigurt, gara do ta forconte legjitimitetin. Por pikërisht mungesa e kësaj gare krijon perceptimin se problemi nuk është fitorja, por kontrolli i procesit.
Dhe këtu lind një paradoks i madh politik: Një parti që ankohet për mungesë standardesh demokratike në vend, por që nuk arrin t’i garantojë ato brenda vetes.
Kur një parti identifikohet pothuajse plotësisht me një figurë të vetme, ajo nuk ndërton institucione, por lidhje personale. Nuk prodhon liderë, por ndjekës. Dhe në momentin që ai lider dobësohet — për arsye politike, biologjike apo historike — partia nuk ka mekanizëm të brendshëm për të reaguar.
Kjo është arsyeja pse debati nuk duhet të jetë emocional (“me apo pa Berishën”), por strategjik: a ka ndërtuar PD një strukturë që jeton edhe pa të?
Deri tani, përgjigjja është e paqartë.
Sepse një parti e fortë nuk matet nga sa kohë qëndron një lider në krye, por nga sa liderë prodhon gjatë asaj kohe. Dhe këtu PD duket e bllokuar: çdo figurë që tenton të dalë në sipërfaqe ose absorbohet, ose përplaset me sistemin e brendshëm.
Paradoksi është i dukshëm: Berisha e mban të bashkuar partinë, por në të njëjtën kohë e pengon transformimin e saj. Ai është njëkohësisht forca që e mban në këmbë dhe kufiri që e ndalon të ecë përpara.
Në afat të shkurtër, kjo funksionon. PD mbetet e konsoliduar, me një bazë besnike dhe një identitet të qartë opozitar. Por në afat të gjatë, kjo është një formulë konsumimi: pa rinovim, pa garë, pa hapje — partia rrezikon të kthehet në një strukturë që thjesht ekziston, por nuk fiton.
Prandaj, fjalia më e saktë nuk është “PD vdes me Berishën”.
Fjalia e saktë është: Nëse PD nuk ndryshon para se të ndryshojë koha, ajo nuk do të vdesë — por do të mbetet jashtë loje.