Daljet e fundit në Partinë Socialiste nuk mund të trajtohen më si episode të izoluara. Kur një figurë si Elisa Spiropali, ish-kryetare parlamenti dhe ish-mimistre e Jashtme, del publikisht dhe i drejtohet Edi Rama me një mesazh të fortë “më përjashto” (po ta mbajti) kemi kaluar nga nuancat në një fazë të re: artikulimi i hapur i pakënaqësisë.
Kjo nuk është më thjesht një diferencë mendimi. Është një akt politik.
Sepse në një parti të ndërtuar mbi disiplinë të fortë dhe kontroll të centralizuar, një deklaratë e tillë ka peshë të shumëfishtë. Ajo është sfidë, por edhe provokim. Është një mesazh që synon jo vetëm drejtuesin, por edhe publikun dhe vetë strukturat e partisë.
Në këtë kontekst, daljet e Erion Braçe nuk duken më si zë i vetëm. Ai prej kohësh ka artikuluar kritika për mënyrën e përzgjedhjes së kandidatëve, për mungesën e garës dhe për zëvendësimin e meritës me vendime të imponuara. Por Braçe, pavarësisht toneve të forta, ka ruajtur një kufi: kritikë pa përplasje direkte. Por Braçe nëse del me hapur është “spec djegës” për kryeministrin.
Kurse Elisa Spiropali, me frazën “më përjashto”, e ka kaluar këtë kufi.
Pyetja që lind natyrshëm është: a kemi të bëjmë me një reagim individual apo me një simptomë të një pakënaqësie më të thellë brenda grupit parlamentar të PS?
Formalish, nuk ekziston një fraksion i organizuar. Nuk ka deklarata të përbashkëta, nuk ka votime kundër linjës zyrtare, nuk ka një platformë alternative të artikuluar publikisht. Dhe kjo është në përputhje me mënyrën se si funksionon PS nën drejtimin e Edi Rama: një parti me kontroll të fortë nga lart-poshtë, ku hapësira për grupime të hapura është minimale.
Por politika nuk matet vetëm me strukturat formale.
Ajo që po shihet është diçka tjetër: një rritje e guximit individual për të folur. Dhe kjo është shpesh faza e parë përpara se të krijohen rryma të organizuara. Deputetë që deri dje zgjidhnin heshtjen, sot po zgjedhin artikulimin – herë në mënyrë të tërthortë, si në rastin e Erion Braçe, herë në mënyrë të drejtpërdrejtë, si në rastin e Elisa Spiropali. Bile kjo e fundit e provokonte hapur sot kryeministrin duke i thënë “më përjashto”.
Kjo nuk do të thotë se ekziston një “grup i fshehtë” i konsoliduar. Por do të ishte naive të mendohej se këto janë vetëm dy zëra të izoluar.
Në çdo parti në pushtet për një kohë të gjatë: akumulohen pakënaqësi, krijohen ambicie të pambuluara dhe lind nevoja për ripozicionim politik.
PS nuk është përjashtim. Përkundrazi, fakti që është në pushtet prej vitesh e bën këtë proces edhe më të natyrshëm.
Deklarata e Spiropalit duhet lexuar në këtë prizëm: jo thjesht si një sfidë ndaj Ramës, por si një test nëse duhet kaluar drejt një fraksioni. Një test për të matur nëse ka hapësirë për zëra ndryshe apo nëse linja mbetet e mbyllur apo duhet çarë me sloganin “më përjashto”.
Dhe mbi të gjitha, një sinjal për të tjerët. Spiropali ka thyer mitin e Ramës, e ka provokuar sot hapur dhe i ka kërkuar “duel”.
Sepse në politikë, shpesh nuk ka nevojë për një grup të organizuar që në fillim. Mjafton një precedent. Mjafton një figurë që del hapur. Dhe të tjerët fillojnë të matin terrenin. Ndërkohë Erion Braçe me shumë stil po e thellon përplasjen me Ramën për kandidimin e tij në Tiranë. Po e sfidon hapur, ndonëse duke ruajtur sa për sy e faqe unitetin brenda PS.
Pyetja është: a jemi në fillimin e krijimit të një rryme brenda PS?
Nëse përgjigjja është po, atëherë deklarata “më përjashto” nuk është thjesht një fjali.
Është një paralajmërim!
Dy deputetë me emër kanë filluar të dalin nga vatha. Nuk dihet sa është shqyer dera e PS, por kështu fillon nga pak e përditë që bjerret tufa.