Në politikë, mënyra si zhvillohet gara brenda një partie është testi më i sinqertë i demokracisë së saj. Dhe sot, në Partinë Demokratike, ky test duket se nuk kalohet.
Refuzimi i kandidaturave si Ervin Salianji dhe Evi Kokalari nuk është thjesht një çështje procedurash. Është një sinjal politik. Një sinjal që gara nuk është e mirëpritur, por e kontrolluar. Që sfida nuk është pjesë e sistemit, por një devijim që duhet neutralizuar.
Në këtë kontekst, pyetja nuk është më nëse ka garë. Pyetja është më e drejtpërdrejtë: a është Partia Demokratike një parti me konkurencë të brendshme, apo një strukturë e ndërtuar rreth një lideri të vetëm?
Realiteti flet vetë. Sali Berisha nuk është thjesht kryetar. Ai është qendra gravitacionale e partisë. Vendimet, ritmi politik, narrativa – të gjitha kalojnë përmes tij. Statutet mund të flasin për procedura, por praktika flet për kontroll.
Kjo nuk është hera e parë që një parti shqiptare kalon në këtë fazë. Por në rastin e PD-së, paradoksi është më i fortë: një parti që lindi si simbol i pluralizmit, sot duket se e ka reduktuar pluralizmin brenda vetes.
Dhe kjo ka pasoja.
Së pari, mungesa e garës prodhon mungesë energjie politike. Kur rezultati dihet paraprakisht, procesi humbet kuptimin. Nuk ka debat real, nuk ka përballje idesh, nuk ka rrezik politik – pra nuk ka as zhvillim.
Së dyti, kjo mbyllje e brendshme e dobëson partinë përballë publikut. Elektorati gri – ai që vendos zgjedhjet – nuk bindet nga një parti që nuk lejon konkurencë brenda vetes. Sepse një pyetje lind natyrshëm: nëse nuk ka demokraci brenda, si mund të premtohet demokraci jashtë?
Së treti, krijohet një elitë politike e heshtur. Jo sepse nuk ka mendim ndryshe, por sepse ai nuk artikulohet. Dhe kur mendimi ndryshe nuk artikulohet, ai nuk zhduket – ai akumulohet. Deri në momentin që shpërthen.
Në afat të shkurtër, kjo situatë mund të duket e qëndrueshme. Sali Berisha ruan kontrollin, struktura funksionon, baza mobilizohet. Por në afat të mesëm dhe të gjatë, kjo është një stabilitet i rremë.
Sepse një parti politike nuk matet vetëm nga aftësia për të mbijetuar, por nga aftësia për të fituar.
Dhe këtu qëndron problemi real i Partisë Demokratike sot: ajo mund të mbetet një forcë e rëndësishme opozitare, por gjithnjë e më pak duket si një alternativë reale për pushtet.
Historia politike është e qartë: partitë që mbyllen, dobësohen. Jo menjëherë, jo me zhurmë, por gradualisht. Fillimisht humbasin garën brenda, pastaj besimin jashtë.
Në këtë kuptim, sfida e vërtetë e Partisë Demokratike nuk është kundërshtari politik. Është vetvetja.
Sepse pa garë, nuk ka rinovim. Pa rinovim, nuk ka besim. Dhe pa besim, nuk ka fitore.