SHBA, MB dhe Australia do të zhvillojnë teknologji dronësh nënujorë

Shtetet e Bashkuara, Mbretëria e Bashkuar dhe Australia kanë njoftuar se do të zhvillojnë teknologji dronësh nënujorë për të mbrojtur kabllot nënujore dhe për të forcuar mbrojtjen, në kuadër të aleancës së tyre ushtarake të njohur si Aukus. Kjo teknologji e mjeteve nënujore pa ekuipazh (UUV) pritet të jetë gati deri vitin e ardhshëm. Megjithëse kostoja totale e projektit nuk u bë e ditur, sekretari britanik i mbrojtjes, John Healey, deklaroi se Mbretëria e Bashkuar do të kontribuonte me 150 milionë paund (201 milionë dollarë).

Ky njoftim, i bërë nga ministrat e mbrojtjes të vendeve anëtare në një samit sigurie në Singapor, vjen pas pretendimeve për progres të ngadaltë në projektet e Aukus. Duke pranuar kritikat, Healey theksoi se “për një kohë të gjatë në Aukus, kemi folur shumë dhe kemi realizuar pak”, duke shtuar se “kjo ka ndryshuar tani nën qeveritë tona të treta”. Pakti i mbrojtjes Aukus, i cili filloi në vitin 2021, parashikon që tre vendet të zhvillojnë nëndetëse bërthamore dhe të ndajnë ekspertizën ushtarake. Ai shihet gjerësisht si një mënyrë për të kundërshtuar praninë në rritje detare të Kinës në Indo-Paqësor dhe rolin e saj në tensionet në rritje në territoret e kontestuara si Deti i Kinës Jugore.

Teknologjia UUV është projekti i parë thelbësor në kuadër të Shtyllës Dy të Aukus, ku vendet partnere bashkëpunojnë në “aftësi të avancuara” në fusha të tilla si raketat hipersonike me rreze të gjatë, robotika nënujore dhe inteligjenca artificiale. Një deklaratë e përbashkët theksoi se projekti i ri do të zhvillojë “ngarkesa të avancuara dhe sisteme mundësuese” për UUV-të, të cilat mund të mbrojnë infrastrukturën e shtratit të detit, të kryejnë sulme, vëzhgime dhe zbulime, si dhe operacione logjistike.

Healey shtoi gjithashtu se do të zhvillohen sensorë dhe sisteme armësh për UUV-të, të cilat do t’u jepnin “shpejt forcave tona teknologji të avancuara beteje”. Kjo do t’i ndihmonte gjithashtu ato të përballeshin me kërcënimet “përfshirë ato ndaj kabllove dhe tubacioneve tona nënujore nga të cilat varet kaq shumë jeta jonë e përditshme”. Përpjekje të tilla do të forconin parandalimin në Paqësor, Atlantik dhe ujërat në Veriun e Lartë, shtoi ai.

Njoftimi vjen një muaj pasi Healey akuzoi Rusinë për kryerjen e një operacioni të fshehtë mbi kabllot dhe tubacionet në ujërat në veri të Mbretërisë së Bashkuar. Moska i ka mohuar akuzat. Në dhjetor, Mbretëria e Bashkuar dhe Norvegjia nënshkruan një pakt për të gjuajtur nëndetëset ruse në Atlantikun e Veriut për të mbrojtur kabllot nënujore. Mbretëria e Bashkuar është e lidhur nga rreth 60 kabllo nënujore, të cilat zyrtarët britanikë thonë se janë gjithnjë e më shumë nën kërcënim nga Moska, me një rritje prej 30% të anijeve ruse të pikasura në ujërat e Mbretërisë së Bashkuar gjatë viteve të fundit. Diku tjetër, anijet kineze dyshohet se kanë dëmtuar kabllot nënujore në ujërat rreth Tajvanit dhe në territorin suedez. Ka pasur gjithashtu raporte të shumta për kabllo të dëmtuara në Detin Baltik.

Të shtunën, tre ministrat e mbrojtjes nuk iu përgjigjën një pyetjeje nga BBC-ja nëse projekti i teknologjisë UUV synonte të kundërshtonte aktivitetet nënujore ruse dhe kineze. Ata gjithashtu nuk iu përgjigjën një pyetjeje nëse progresi në projektet e Aukus ishte shumë i ngadaltë. Nën Shtyllën Një të paktit të mbrojtjes, nëndetëset sulmuese me energji bërthamore do të ndërtoheshin në Mbretërinë e Bashkuar dhe Australi për t’u përdorur në marinat e tyre. Për Australinë në veçanti, marrëveshja përfaqëson një përmirësim të madh të aftësive të saj ushtarake. Vendi do të bëhet vetëm i dyti që do të marrë teknologjinë elitare të shtytjes bërthamore të Uashingtonit, pas Mbretërisë së Bashkuar e cila filloi ta merrte atë dekada më parë.

Megjithatë, në Australi janë ngritur gjithnjë e më shumë pyetje nëse projekti më i madh i mbrojtjes i vendit mund të realizohej në kohë për të zëvendësuar nëndetëset e tyre të vjetruara – apo nëse do të realizohej fare. Nëndetëset e Aukus janë planifikuar të jenë gati vetëm në vitet 2040. Ndërkohë, SHBA-ja dhe Mbretëria e Bashkuar do të rotullojnë nëndetëset e tyre ekzistuese me energji bërthamore nëpërmjet Australisë, dhe në vitet 2030 Australia do të blejë nëndetëse bërthamore të përdorura nga SHBA-ja. Ditë para mbërritjes në Singapor për Dialogun Shangri-la, ministri australian i mbrojtjes, Richard Marles, iu drejtua kësaj kritike duke thënë se ata duhej të vazhdonin me projektin e nëndetëseve të Aukus pasi nuk kishte “plan B”.

Të shtunën, sekretari amerikan i mbrojtjes, Pete Hegseth, deklaroi se plani për të rotulluar nëndetëset bërthamore të SHBA-së dhe Mbretërisë së Bashkuar nëpërmjet Australisë ishte “ende në rrugën e duhur”, me personelin e parë të marinës amerikane që pritet të mbërrijë më vonë këtë vit. Ministri australian i mbrojtjes, Richard Marles, tha se baza detare HMAS Stirling në Australinë Perëndimore do të ishte gati për të pritur forcën rrotulluese të nëndetëseve deri në fund të vitit 2027, dhe se “puna po ecën me ritëm” për të ngritur një kantier ndërtimi në Australinë Jugore që do të ndërtonte nëndetëset e Aukus.

Marrë nga BBC News