Sot në përvjetorin e ikjes së Agim Doçit, poetit dhe polemistit, artistit të fjalës së lirë dhe antikonformistit

Ngas Albert Vataj
Si pak ikje që vijnë për të na thënë se meritojnë t’i përkasin kujtesës, ishte edhe ajo e Agim Doçit, poetit zëgjëmimshëm, veprimtarit të paepur të kulmimeve kombëtare, polemistit të zjarrtë dhe mendjes së bukur. Atij që guxoi të mendonte e të shprehej ashtu siç ndiente, pa e vrarë mendjen se kishte prej tyre që mendonin ndryshe, që turfullonin e shanin, duke nxjerrë në pah kulturën e urrejtjes si shprehje e papajtueshmërisë.

E megjithatë ai iku, iku për të mbetur këtu, shumë më shumë se çfarë do të mund të merrte me vete në këtë ikje që iu dha dy vite më parë, më 24 qershor 2024. Iku pa e përmbushur plotësisht misionin e tij, sepse kishte gjithnjë diçka për të thënë, për të bërë.
Por sa qëndroi, 76 vite, ndenji si burrat. Nuk iu drodh asnjë përleshjeje, siç nuk i doli prapa asnjë prite. Luftoi me zë, me zemër e me shpirt, për të fituar Agim Doçin dhe përjetësinë. Dhe nuk ishte pak ajo çfarë ai arriti, çfarë ai bëri, çfarë ai deshi. Ndoshta la ndonjë gjë pa përfunduar, por ato që bëri, i bëri siç deshi vetë, duke dhënë më të mirën e duke u shpërblyer jo aq me lavdi e merita, sesa me përmbushje të shpirtit.

Dje ikja, sot mungesa e Agim Doçit rreket të na tregojë se ai nxitoi për të ikur larg, jo duke hequr dorë apo duke u bishtnuar ndeshjeve ku u përlesh me zjarr e zell. Shkoi i lodhur dhe i lënduar prej një të tashmeje të cilën u përpoq ta ftillonte, por pa i dalë dot mbanë, edhe pse bëri të pamundurën. Iku në paqe ai shpirt i temperuar në kudhrën e një bote trazimtare. Iku poeti, tekstshkruesi i këngëve, polemisti me zërin e potershëm dhe ironinë therëse, fabulën e thellë dhe cinizmin shpues.
Kujtojmë sot atë që nuk është më mes nesh prej dy vitesh, atë që na bëri të qeshnim e të mendonim, ta donim e ta urrenim. Po, atë që na tregoi se të jesh intelektual me integritet në një kohë të sunduar nga poshtërsia dhe mbrapshtia, ishte njësoj si të merrje mbi shpinë e në shpirt barrën e rëndë të apostullit. Ndoshta ai nuk kishte një doktrinë për të shpërndarë, por fjalën dhe qëndrimin i bëri tempull. Nuk zbriti nga Kryqi si një shenjtor, por nuk la kryq pa hipur e gozhdë pa provuar. Bëri dishepullin dhe provoi ndëshkimet si heretik. Kishte flakë fjalën dhe zjarr qëndrimin, ishte një Ante në një truall që dridhej e përpëlitej.

Në ikje, Agim Doçi la pas atë që do t’i mungojë gjatë studiove televizive: zërin e tendosur dhe qëndrimet shkundullitëse. Ikja e tij do të lërë një vend bosh në tempullin e poezisë dhe këngës, në lartësimin ku ai e çoi fjalën.
Sot nuk na mungon vetëm njeriu Agim Doçi; zëri dhe mendimet e tij ishin gjithnjë të potershme, sepse vetëm kësisoj do të ishte e mundur të dëgjohej intelektuali dhe veprimtari i vlerave. Ai që e donte me mish e me shpirt këtë vend, anipse në një mënyrë që të shumtë ishin ata që nuk e kuptuan, e jo të paktë ata që e patën halë në sy.
Ai duhej dëgjuar me se s’bën dhe e meritonte këtë, sepse kishte gjithnjë diçka për të thënë. Nga një media në tjetrën, nga një televizion në tjetrin, ai ishte qendra, dhe gjithë projektorët e vëmendjes ishin gjithnjë të drejtuar nga ai. Me atë tipin e tij të befasishëm e shpërthyes, solli përmasat e një modeli origjinal.
Erdhi dhe iku për të mbetur një fenomen poetik e mediatik, një përmasë e patëdytë dhe e ndryshme e qasjes për të komunikuar dhe reaguar. Ku kishte tym, ai ishte zjarri, dhe diti të ndizte e të digjte si pakkush.
Agim Doçi nuk kishte një model krahasues, sepse ishte vetë identiteti i tij unik, ajo çfarë përfaqësoi dhe që ngulmueshëm kërkoi ta mbronte aty ku guxoi gjithnjë të ndeshej. Ndoshta në këto beteja ai ishte më donkishotesk se vetë Don Kishoti; kalorës i një kohe që shpesh e kishte humbur kuptimin e idealeve, por jo nevojën për t’i mbrojtur ato.
Sa ishte në këtë jetë, nuk e vrau mendjen se çfarë do të thuhej për të. Ndërsa ajo që mbeti për në banesën e fundit ishte vetëm trupi i tij, sepse ajo çfarë ai përfaqësonte në të vërtetë vazhdon të jetojë në kujtesë, në këngë, në vargje, në debatet që ndezi dhe në ndërgjegjet që trazoi.
Sot, dy vjet pas largimit të tij, kuptohet më mirë se mungesa e disa njerëzve nuk matet me heshtjen që lënë pas, por me jehonën që vazhdon të dëgjohet edhe kur ata nuk janë më. Agim Doçi i përket pikërisht kësaj kategorie njerëzish. Ai nuk ishte prej atyre që kalojnë nëpër kohë; ishte prej atyre që lënë gjurmë mbi kohën.
Ndoshta brezat që vijnë nuk do të njohin të gjitha polemikat e tij, nuk do të kujtojnë çdo debat televiziv apo çdo shpërthim temperamentesh. Por do të gjejnë përballë një emër që i dha poezisë ndjeshmëri, këngës frymë dhe jetës publike kurajën për të mos heshtur. Dhe kjo është trashëgimia më e vyer që mund të lërë një intelektual: të mbetet i gjallë në kujtesën e një populli jo vetëm për atë që krijoi, por edhe për mënyrën se si jetoi.
Po të kishte të drejtë fjale edhe sot, me patjetër që ironia, cinizmi, shpërthimi i tij i zemërimshëm dhe shkundullitja mendore do të fshikullonin gjithë këtë shtirje dhe kortezh maskash, këtë harrim që tenton të gllabërojë gjithçka. Sepse Agim Doçi nuk dinte të heshtte përballë asaj që e konsideronte padrejtësi, deformim apo tradhti ndaj vlerave.
Prandaj kujtesa për të nuk është vetëm një akt nderimi. Është një detyrim moral ndaj një njeriu që e jetoi jetën me intensitetin e fjalës dhe pasionin e bindjes. Është një obligim shpirtëror dhe një shërbesë qytetare për secilin që beson se zërat që trazojnë ndërgjegjen nuk duhet të humbasin në pluhurin e harresës.
Sepse Agim Doçi nuk ishte thjesht një poet, një tekstshkrues apo një polemist. Ai ishte një jehonë. Dhe jehonat e vërteta nuk shuhen; ato vazhdojnë të kumbojnë gjatë në kujtesën e atyre që kanë ende vesh për të dëgjuar dhe zemër për të kujtuar.