Ekzemplari i një peshkaqeni dado u fotografua në brigjet e Kosta Rikës me një ngjyrë jashtëzakonisht të ndezur portokalli, një veçori që studiuesit e lidhin me një çrregullim të rrallë të pigmentimit
Oqeani vazhdon të ruajë brenda vetes pamje që sfidojnë atë që dimë për botën e gjallë. Një prej tyre është shfaqur në brigjet e Kosta Rikës, ku studiuesit kanë fotografuar një peshkaqen me një ngjyrë portokalli jashtëzakonisht të ndezur, një pamje aq e pazakontë sa ka tërhequr menjëherë vëmendjen e biologëve dhe studiuesve të jetës detare.
Ekzemplari i përket peshkaqenit dado (nurse shark), një specie që zakonisht karakterizohet nga nuanca kafe, gri ose kafe në të verdhë, ngjyra që e ndihmojnë të përshtatet me tabanin e detit dhe të mbetet sa më pak i dukshëm në mjedisin ku jeton.
Por ky peshkaqen është një përjashtim spektakolar.
Trupi i tij shfaq një tonalitet të fortë portokalli, shumë larg pamjes së zakonshme të kësaj specieje. Për studiuesit, kjo nuk është thjesht një veçori estetike, por një dukuri biologjike që mund të hedhë dritë mbi mënyrën se si formohen dhe ndryshojnë pigmentet te kafshët detare.
Biologët sugjerojnë se ngjyra e veçantë mund të lidhet me xantokrominë, një dukuri jashtëzakonisht e rrallë e pigmentimit, e cila shoqërohet me mbizotërimin ose mbiprodhimin e pigmenteve të verdha dhe portokalli, ndërkohë që pigmentet e errëta, veçanërisht melanina, janë të reduktuara.
Kjo dukuri duhet dalluar nga albinizmi dhe leukizmi.
Në rastin e albinizmit, mungesa e melaninës çon në një pamje shumë të zbehtë ose të bardhë dhe shpesh shoqërohet me sy me pigmentim shumë të reduktuar. Leukizmi, nga ana tjetër, shkakton humbje të pjesshme të pigmentit, duke krijuar zona të bardha ose shumë të çelëta në trup.
Xantokromia ndjek një tjetër rrugë: në vend që pigmentimi i zakonshëm të humbasë në mënyrë të plotë, ngjyrat e verdha dhe portokalli bëhen jashtëzakonisht dominuese, duke krijuar një pamje që duket pothuajse e pabesueshme për syrin e njeriut.
Veçantinë e këtij zbulimi e shton edhe fakti se bëhet fjalë për një ekzemplar të dokumentuar në habitatin e tij natyror.
Sipas studiuesve, ky është një nga rastet e pakta të dokumentuara mirë, përmes fotografive me cilësi të lartë, ku një peshkaqen dado shfaq shenja të xantokromisë së plotë në egërsi.
Në një botë ku ngjyrat janë shpesh pjesë e mekanizmave të mbijetesës, një pamje e tillë ngre edhe pyetje të rëndësishme: si arrin një kafshë me një ngjyrim kaq të dallueshëm të mbijetojë në një mjedis ku kamuflazhi mund të jetë vendimtar?
Ngjyra portokalli mund ta bëjë një kafshë më të dukshme ndaj grabitqarëve ose të pengojë kamuflimin e saj. Megjithatë, mënyra e jetesës së peshkaqenit dado mund të ketë ndihmuar në zbutjen e këtij disavantazhi.
Kjo specie kalon pjesën më të madhe të kohës pranë fundit të detit dhe ushqehet kryesisht gjatë natës, duke kërkuar krustace, molusqe dhe organizma të tjerë në tabanin detar. Errësira dhe mënyra e ushqyerjes mund të kenë bërë që ngjyra e pazakontë të mos përbëjë një pengesë vendimtare për mbijetesën.
Në fund të fundit, ky peshkaqen portokalli është një tjetër kujtesë se natyra nuk është një sistem i ngrirë në rregulla të pandryshueshme. Ajo eksperimenton, ndryshon, prodhon përjashtime dhe herë pas here na shfaq forma që duken sikur kanë dalë nga një pikturë fantastike.
Në thellësitë e oqeanit, ku drita humbet dhe bota bëhet gjithnjë e më misterioze, një peshkaqen portokalli na kujton se edhe aty ku mendojmë se i njohim rregullat e natyrës, jeta vazhdon të na befasojë me përjashtimet e saj.
Përgatiti: Albert Vataj