Çdo vit më 8 mars, në mbarë botën shënohet Festa Ndërkombëtare e Gruas, një ditë e dedikuar për të vlerësuar arritjet sociale, ekonomike, kulturore dhe politike të grave, sipas “Economic Times”.
Kjo ditë shërben gjithashtu si një moment reflektimi për progresin e arritur në drejtim të barazisë gjinore, por edhe për të theksuar sfidat dhe pengesat me të cilat vazhdojnë të përballen gratë dhe vajzat në shumë pjesë të botës.
Në ditët e sotme, 8 Marsi shënohet në dhjetëra vende me aktivitete të ndryshme, si konferenca, marshime për të drejtat e grave, aktivitete kulturore dhe iniciativa ndërgjegjësuese që promovojnë barazinë gjinore.
Megjithatë, rrënjët historike të kësaj dite datojnë më shumë se një shekull më parë, në një periudhë kur në shumë vende gratë nuk gëzonin as të drejtat më bazë.
Fillimet e lëvizjes për të drejtat e grave
Origjina e Festës Ndërkombëtare të Gruas lidhet me lëvizjet e grave punëtore në fillim të shekullit XX.
Në atë kohë, shumë gra që punonin në vendet industriale përballeshin me kushte të vështira pune, paga të ulëta dhe mungesë të të drejtave të barabarta krahasuar me burrat.
Në vitin 1908, mijëra punonjëse të industrisë së tekstilit në qytetin e Nju Jorkut organizuan protesta duke kërkuar paga më të drejta, orar më të shkurtër pune dhe të drejtën për të votuar.
Këto demonstrata konsiderohen si një moment i rëndësishëm në historinë e lëvizjes për të drejtat e grave në Shtetet e Bashkuara të Amerikës.
Një vit më pas, në vitin 1909, në SHBA u organizua për herë të parë Dita Kombëtare e Gruas, me qëllim nderimin e rolit të grave dhe sensibilizimin për pabarazitë që ato përjetonin.
Ideja për një ditë ndërkombëtare
Ideja për ta shndërruar këtë përkujtim në një festë ndërkombëtare u propozua në vitin 1910 nga aktivistja dhe politikania gjermane, Clara Zetkin, gjatë një konference ndërkombëtare të grave socialiste në Kopenhagë të Danimarkës.
Ajo sugjeroi që çdo vit të kishte një ditë të veçantë në të cilën gratë në mbarë botën do të bashkoheshin për të kërkuar të drejtat e tyre, veçanërisht të drejtën e votës dhe mundësi të barabarta në punësim.
Propozimi u mbështet nga më shumë se 100 delegatë nga 17 vende, duke hedhur kështu bazat për Festën Ndërkombëtare të Gruas.
Demonstratat e para
Festimet e para të kësaj dite u zhvilluan në vitin 1911 në disa vende evropiane, si Gjermania, Austria, Danimarka dhe Zvicra.
Në këto aktivitete morën pjesë mbi një milion gra dhe burra që kërkonin të drejta të barabarta, përfshirë të drejtën e votës, kushte më të mira pune dhe mundësi për të mbajtur poste publike.
Këto demonstrata shënuan një moment të rëndësishëm në historinë e lëvizjes ndërkombëtare për të drejtat e grave.
Pse u zgjodh data 8 mars?
Data që njihet sot lidhet me një ngjarje historike të ndodhur në vitin 1917 në Shën Peterburg të Rusisë.
Gjatë kulmit të Luftës së Parë Botërore, mijëra gra punëtore dolën në protesta duke kërkuar “bukë dhe paqe”, si reagim ndaj urisë, luftës dhe kushteve të rënda të jetesës.
Greva e tyre u përhap shpejt dhe u kthye në një nga ngjarjet që kontribuoi në shpërthimin e Revolucionit Rus.
Pak ditë më vonë, car Nikolla II abdikoi dhe qeveria e përkohshme u njohu grave të drejtën e votës.
Kjo ngjarje historike bëri që data 8 mars të simbolizonte në mbarë botën luftën për të drejtat e grave.
Njohja ndërkombëtare
Me kalimin e viteve, Festa Ndërkombëtare e Gruas u përhap në shumë vende, veçanërisht në Evropë dhe në shoqëri ku lëvizjet për të drejtat e grave ishin të fuqishme.
Një hap i rëndësishëm ndodhi në vitin 1975, kur Kombet e Bashkuara e njohën zyrtarisht 8 Marsin si një ditë ndërkombëtare dhe filluan ta promovojnë atë në nivel global.
Që atëherë, OKB organizon çdo vit iniciativa dhe fushata ndërkombëtare për të theksuar rëndësinë e avancimit të barazisë gjinore dhe mbrojtjes së të drejtave të grave dhe vajzave.
Si festohet sot?
Në ditët e sotme, Festa Ndërkombëtare e Gruas shënohet në mënyra të ndryshme në vende të ndryshme të botës.
Në disa shtete organizohen protesta dhe marshime për të drejtat e grave, ndërsa në të tjera kjo ditë shërben për të vlerësuar rolin dhe kontributin e grave në familje, shoqëri dhe ekonomi.
Shpesh zhvillohen konferenca, debate publike, ekspozita artistike dhe aktivitete ndërgjegjësuese që trajtojnë çështje si barazia në paga, dhuna ndaj grave, përfaqësimi në politikë dhe mundësitë e barabarta në arsim dhe punësim.
Sfida që vazhdojnë
Megjithëse gjatë dekadave të fundit janë bërë përparime të rëndësishme, organizatat ndërkombëtare theksojnë se barazia e plotë gjinore ende nuk është arritur.
Në shumë vende, gratë vazhdojnë të përballen me diskriminim në tregun e punës, paga më të ulëta, përfaqësim të kufizuar në politikë dhe nivele të larta të dhunës me bazë gjinore.
Për këtë arsye, 8 Marsi nuk është vetëm një ditë feste, por edhe një thirrje globale për ndryshim dhe veprim.
Një ditë reflektimi dhe frymëzimi
Në thelb, 8 Marsi është një moment për të kujtuar rrugëtimin e gjatë të grave në kërkim të të drejtave dhe dinjitetit.
Në të gjithë botën, kjo ditë shërben për të nderuar gratë që kanë lënë gjurmë në histori, për të vlerësuar kontributin e tyre në jetën e përditshme dhe për të ripohuar angazhimin për një shoqëri më të drejtë dhe më të barabartë