Kryeministri Rama prezanton gjuhën si Atdhe në “Biblioteka Shqip në Diasporë” dhe kosmopolitizmi i ri të kulturës dhe përkatësisë

Albert Vataj
Në epokën e lëvizjeve të mëdha demografike dhe të një bote gjithnjë e më të ndërlidhur, ruajtja e identitetit kulturor për një komb nuk është thjesht një sfidë nostalgjike, por një mision strategjik ekzistencial. Në këtë kontekst, nisma më e fundit e prezantuar nga Kryeministri Edi Rama, “Biblioteka Shqip në Diasporë”, shënon një hap cilësor përpara në mënyrën se si shteti shqiptar po ndërton urat e komunikimit me mërgatën e tij dhe me botën. Përmes një fotogalerie që dëshmon jetësimin e këtij projekti, Kryeministri solli në vëmendje një realitet të ri: libri shqip nuk është më i izoluar brenda kufijve gjeografikë, por po zë vend dinjitoz në hapësirat publike ndërkombëtare.

Deri më tani, janë ngritur plot 25 kënde të librit shqip në vende me përqendrim të lartë të bashkatdhetarëve tanë, si në Itali, Greqi dhe Zvicër. Ky rrjet, i cili pritet të zgjerohet me shpejtësi edhe në gjeografi të tjera, nuk përfaqëson thjesht disa rreshta policash me libra nëpër biblioteka të huaja. Ai është, në radhë të parë, një deklaratë e pranisë kulturore dhe një shtëpi shpirtërore për brezat e rinj të lindur apo rritur larg Shqipërisë. Për emigrantin, gjuha është atdheu i parë dhe i fundit; prandaj, mundësia për të prekur librin amë në një bibliotekë publike të Romës, Athinës apo Cyrihut, ofron një ndjenjë përkatësie dhe dinjiteti që pak nisma të tjera mund ta fali.

Një nga shtyllat më inteligjente dhe me vlerë të shtuar të këtij projekti është programi dygjuhësh i formësuar nga Qendra e Botimeve për Diasporën (QBD). Ky program thyen konceptin tradicional të “getos kulturore”, ku komunitetet e huaja lexojnë vetëm për veten e tyre. Duke ofruar botime dygjuhëshe, nisma u hap dyert edhe bashkëmoshatarëve të huaj, studiuesve apo thjesht kureshtarëve në vendet pritëse, që të njihen me magjinë e letërsisë, historisë dhe traditës shqiptare.

Kjo formë e diplomacisë kulturore ndihmon në çmontimin e paragjykimeve dhe ndërton ura autentike mirëkuptimi mes kulturave. Kur një i ri italian apo grek lexon një përrallë apo një poemë shqipe të përkthyer krahas origjinalit, gjuha shqipe pushon së qeni thjesht “gjuha e tjetrit” dhe kthehet në një mjet komunikimi universal, në një pasuri të përbashkët europiane.

Shtjellimi i kësaj nisme merr një peshë jetike kur lidhet me procesin aktual të standardizimit dhe certifikimit të gjuhës shqipe sipas parametrave të Kornizës Europiane të Gjuhëve (CEFR). Për herë të parë, shqipja po zhvishet nga qasja thjesht folklorike apo emocionale, për t’u trajtuar si një gjuhë moderne me status dhe prestigj ndërkombëtar.

Certifikimi sipas standardeve europiane do të thotë që shqipja do të njihet zyrtarisht si gjuhë e mësuar, e certifikuar dhe e përdorshme në nivele akademike dhe profesionale kudo në botë. Ky proces institucionalizon përpjekjet e mësuesve të panumërt të shkollave shqipe në diasporë, duke u dhënë atyre dhe nxënësve të tyre një dokument me vlerë ligjore dhe akademike ndërkombëtare.

Në analizë të fundit, prania e gjuhës shqipe në bibliotekat e botës është një investim direkt për të ardhmen. Siç e nënvizoi edhe Kryeministri Rama, ky është një hap më shumë për ruajtjen e identitetit dhe afrimin e brezave të rinj në mërgatë me librin. Në një kohë kur ekranet dhe bota virtuale kërcënojnë t’i tjetërsojnë të rinjtë nga rrënjët e tyre, libri fizik shqip në një bibliotekë publike shërben si një spirancë.

“Biblioteka Shqip në Diasporë” nuk është thjesht një projekt kulturor i radhës; është një strategji kombëtare që tregon se Shqipëria nuk i braktis bijtë e saj, por i ndjek ata me dritën e dijes kudo që ndodhen. Duke i dhënë shqipes statusin që meriton në arenën ndërkombëtare, ne nuk ruajmë thjesht të shkuarën, por sigurojmë që zëri i kulturës sonë të vazhdojë të jetë i gjallë, kumbues dhe i respektuar në mozaikun e madh të qytetërimit europian.