Marrëveshja SHBA-Iran ul çmimet e naftës, rihapet Ngushtica e Hormuzit

Çmimet e naftës kanë rënë ndjeshëm pas njoftimit të një marrëveshjeje kuadër midis Shteteve të Bashkuara dhe Iranit, e ndërmjetësuar nga Pakistani. Presidenti Donald Trump deklaroi se kjo marrëveshje do të çojë në rihapjen e rrugës kyçe të transportit detar, Ngushticës së Hormuzit. Menjëherë pas lajmit, nafta Brent, standardi global i naftës, ra me 4.3% duke arritur në 83.55 dollarë për fuçi të hënën, ndërsa nafta e tregtuar në SHBA shënoi një rënie prej 4.9%, duke u tregtuar me 80.74 dollarë.

Kryeministri i Pakistanit, Shehbaz Sharif, bëri të ditur se një ceremoni zyrtare nënshkrimi do të mbahet të premten, më 19 qershor, në Zvicër. Nga ana e tij, zëvendësministri i Jashtëm i Iranit, Kazem Gharibabadi, konfirmoi finalizimin e marrëveshjes me SHBA-në gjatë një telefonate në televizionin shtetëror. Presidenti Trump, në një postim në rrjetet sociale, shkroi shkurtimisht: “Lëreni naftën të rrjedhë!”. Kjo marrëveshje vjen pas një periudhe tensionesh të larta dhe mbylljes efektive të Ngushticës së Hormuzit.

Megjithatë, Vandana Hari nga firma e analizave të tregjeve të energjisë Vanda Insights, shprehu shqetësimin se mungesa e detajeve mbi atë që është rënë dakord “ka të ngjarë të injektojë shqetësim dhe pasiguri në treg”. Ajo shtoi se kjo mund të nënkuptojë një javë pasigurie dhe paqëndrueshmërie për tregun e naftës. Ngushtica e Hormuzit ka qenë e mbyllur efektivisht menjëherë pas sulmeve ajrore të SHBA-së dhe Izraelit ndaj Iranit më 28 shkurt. Pas fillimit të konfliktit, Teherani kërcënoi se do të sulmonte anijet që përdornin këtë ujëratë thelbësore, përmes së cilës normalisht kalon rreth 20% e naftës dhe gazit natyror të lëngshëm (LNG) në botë.

Ekspertët e tregut të energjisë kanë paralajmëruar se lëvizja e naftës përmes ngushticës nuk ka gjasa të kthehet menjëherë në nivelet e para luftës. Andrew Lipow nga kompania konsulente Lipow Oil Associates theksoi se fillimisht do të duhet të pastrohen minat nga ujëratë, një proces që mund të zgjasë nga disa javë deri në gjashtë muaj. Ai shtoi gjithashtu se ekziston një numër i madh cisternash në pritje për të përdorur ujëratën dhe se rifillimi i prodhimit të naftës dhe kthimi i ngarkimit të anijeve në nivele normale mund të marrë javë të tëra. Admirali Mark Montgomery, një admiral në pension i Marinës Amerikane, i tha programit “Today” të BBC-së se kthimi në normalitet nuk do të ishte “një gjë e menjëhershme”, duke parashikuar se do të duheshin “një muaj ose 45 ditë” për të arritur një ekuilibër normal të pompimit dhe lëvizjes së anijeve.

Tregjet globale të energjisë kanë përjetuar luhatje të forta muajt e fundit, me çmimet shpeshherë në rritje ose rënie të theksuar në përgjigje të zhvillimeve në luftën SHBA-Izrael me Iranin. Nafta Brent, e cila tregtohej rreth 70 dollarë për fuçi para fillimit të konfliktit, arriti kulmin në rreth 120 dollarë gjatë luftës. Megjithatë, tregjet aziatike të aksioneve u rritën të hënën, pasi investitorët mirëpritën marrëveshjen kuadër. Indeksi i aksioneve Nikkei 225 i Japonisë u rrit me 4.7%, ndërsa Kospi në Korenë e Jugut u rrit me më shumë se 5.2%. Rajoni aziatik u godit veçanërisht rëndë nga çmimet e larta të energjisë, pasi është shumë i varur nga Lindja e Mesme për furnizimet e tij me naftë dhe LNG.

Marrë nga BBC News