Martin Henze: Të krijohet qeveri tranzitore, zgjedhjet në shtator 2019

Këshilltari për politikat ekonomike dhe sociale pranë CDU-së, Martin Henze flet për gazetën “Shekulli”: Supozoj se partia aktuale qeverisëse është aq e mençur dhe do të fillojë bisedimet me opozitën me qëllim të formimit të një qeverie kalimtare dhe mbajtjes së zgjedhjeve të reja në vjeshtë.

Kriza politike dhe institucionale që ka përfshirë politikën shqiptare, ka tërhequr vëmendjen e faktorit ndërkombëtar dhe të ekspertëve të jashtëm. Para disa javësh, Komiteti për Marrëdhënie me Jashtë në Parlamentin Evropian e anashkaloi analizën për Shqipërinë, duke u përqendruar më shumë në situatën e Maqedonisë së Veriut. I dërguari special i BE-së në Shqipëri, Tunne Kelam nuk ishte i pranishëm në sallë. Por cilat janë problematikat kryesore me të cilat përballet Shqipëria, përpara zgjedhjeve lokale këtë qershor. Për gazetën “Shekulli”, flet kryekëshilltari për strategjinë ekonomike dhe këshillimin politik, me seli në Bruksel, Martin Henze. Politikani gjerman ka qenë i pranishëm në Tiranë para disa javësh. Për “Shekullin”, ai thekson krizën ekonomike, institucionale dhe sociale në të cilën ndodhet aktualisht Shqipëria. Sipas tij, Qeveria nuk ka marrë drejtimin e duhur për të zgjidhur këto çështje. Martin Henze kërkon që të shtyhen zgjedhjet lokale të 30 qershorit dhe të përgatitet një qeveri tranzitore. Për këtë nevojitet edhe ndryshimi i sistemit elektoral.

Nëse Shqipëria do të ishte një kompani, cila do të ishte pozita e saj aktuale?

Një kompani që ka kaq shumë borxhe, kaq shumë korrupsion, kaq shumë krim, humbet punonjësit e saj dhe i mungon një sistem i paprekur ligjor dhe parlamentar dhe një ekzekutiv i korruptuar dhe në të njëjtën kohë ka aq pak modele dhe ide të reja biznesi, sa qeveria shqiptare e Edi Ramës në Shqipëri do të falimentonte. Kompania ka nevojë urgjente për një likuiditet të sinqertë dhe një fillim të menjëhershëm. Dhe pastaj do të vinte në realizimin se nevojitet një spastrim i plotë.

Si arrini te kjo diagnozë e rëndë?

Duhet të shohim vetëm disa prej qëllimeve dhe rezultateve të mëdha të 5 viteve të fundit të kësaj qeverie. Krimi, korrupsioni, trafikimi i qenieve njerëzore, varfëria e hidhur në fshat, trafikimi i drogës, largimi i të rinjve jashtë vendit, mungesa e investimeve të huaja prodhuese, mungesa e një sistemi ligjor funksional, mungesa e një parlamenti funksional, administrata e korruptuar. Rezultatet që edhe një evropian si unë, i cili ka parë shumë në botë, është i befasuar për të gjetur një gjendje të tillë në Evropë. Investimet e mëdha në infrastrukturë u subvencionuan me ndihmën e tatimpaguesit evropian ose bankave ndërkombëtare të zhvillimit. Veprimi i qeverisë së Ramës është i lidhur ngushtë me paraqitjen e aplikacioneve për grante në bashkësinë ndërkombëtare dhe shpenzimin e këtyre fondeve. Prandaj, zhvillimi bazohet kryesisht në kredi dhe ndihmë të huaj, OJQ-të gjithashtu janë të përfshira në mënyrë aktive dhe marrin pjesë në këtë sistem joefikas të përgjithshëm, i cili nuk është i favorshëm, një masë kritike kjo. Tatimpaguesi evropian po bëhet gjithnjë e më i shqetësuar kur e konsideron këtë zhvillim në Shqipëri. Unë mendoj se shqiptarët do të bënin të njëjtën gjë në anën tjetër. Përveç kësaj, në vend që të sigurohet që shqiptarët të kenë ushqim të mjaftueshëm për familjen e tij dhe që familjet shqiptare të kenë një të ardhme në Shqipëri, do të jetë absolutisht e pakuptueshme të mendojmë për ndërrime kufitare kundër vullnetit të BE-së, për të vepruar në një të vërtetë jo të lumtur, veçanërisht nëse dikush dëshiron të bëhet anëtar i BE-së. Për gjashtë vjet, në Shqipëri nuk ka pasur një zhvillim të rëndësishëm strukturor të ekonomisë dhe gjithçka është përkeqësuar. Kompanitë shqiptare po bëhen gjithnjë e më shumë të padurueshme, sepse po humbasin punonjësit e tyre më të rëndësishëm në vendet e huaja dhe kështu bazën e tyre në Shqipëri për të bërë ndonjë përparim. Qeveria e mëparshme e Ramës është e përfshirë në çështjet e shoqërisë në tërësi: Korrupsioni dhe trafikimi i drogës, politikat sociale, arsimore dhe shëndetësore kanë dështuar politikisht. Popullata shqiptare e ndjen dhe e njeh këtë, dhe evropianët gjithashtu e shohin atë. Më lejoni të theksoj vetëm në fushën e politikës shëndetësore që jetëgjatësia mesatare e njerëzve në Shqipëri është 71 vjet; në Itali, jo shumë larg Shqipërisë, është 83 vjet; në Gjermani, është 85 vjet; distanca midis Italisë dhe Shqipërisë është më pak se 231 km; por shqiptarët vdesin 12 vjet më parë. Politika në Shqipëri deri më tani i ka privuar njerëzit nga e drejta e tyre për të jetuar për aq kohë sa italianët apo gjermanët, që është një gjendje e tmerrshme në të cilën aktualisht kombi shqiptar e gjen veten, një marrëveshje shumë e keqe për nënat dhe baballarët shqiptarë. Shqiptarët nuk duket se duan të qëndrojnë pranë dhe të protestojnë kundër kësaj prirjeje, kjo është e drejta e tyre dhe është një reagim shumë i kuptueshëm. Kam përshtypjen se njerëzit shqiptarë e pranojnë se e ardhmja e tyre është në rrezik tani. Në të vërtetë, ky është rasti.

Çfarë mendoni se duhet bërë për ta përgatitur Shqipërinë më mirë për të ardhmen?

Tre përgjigje. Së pari, Shqipëria duhet të rivendosë menjëherë funksionimin e sistemit ligjor. Administrata duhet të jetë e lirë nga korrupsioni. Kjo është një detyrë për shoqërinë në tërësi. Qasja e opozitës, bazuar në zgjedhjet e dukshme në vitin 2017, që kanë ndodhur si pasojë e manipulimit dhe faktit që administrata e qeverisë nuk ka përfunduar ende hetimin e saj, është absolutisht e pakuptueshme dhe gjendja e krizës në shoqëri në tërësi, që është, të strukturojë një qeveri kalimtare me qëllim të mbajtjes së zgjedhjeve demokratike parlamentare në shtator 2019, është sigurisht një qasje shumë interesante dhe e orientuar drejt synimit për të dalë nga kjo situatë e papërballueshme në Shqipëri. Siç kam dëgjuar, opozita është e përgatitur të negociojë, dhe qeveria duket se nuk ka interes, gjë që është shumë irrituese. Një nga elementet themelore të sistemit parlamentar është diskutimi dhe kompromisi dhe supozoj se partia aktuale qeverisëse është aq e mençur dhe do të fillojë bisedimet me opozitën me qëllim të formimit të një qeverie kalimtare dhe mbajtjes së zgjedhjeve të reja në vjeshtë.

Henze: Rama ka përgjegjësi për shkatërrimin e sistemit arsimor

Pika e dytë për zhvillimin e Shqipërisë, sipas Martin Henze, qëndron tek arsimi. Shqipëria duhet të investojë më shumë në aftësitë e njerëzve. Arsimi është çelësi i suksesit të ardhshëm, kështu që investitorët ndërkombëtarë gjithashtu kanë interes të vijnë në Shqipëri, veçanërisht nëse nuk mendojmë vetëm për arsimin si shkollë, por edhe për aftësimin profesional të dyfishtë. Një nga problemet kryesore të Shqipërisë në vitet e ardhshme do të jetë një hendek i madh për ekspertë. Është populli që prodhon risi dhe të rinjtë po iknin nga Shqipëria në një shkallë masive që nga viti 2013. Përgjegjësia politike për këtë gjendje katastrofike qëndron vetëm me qeverinë e Ramës. Eliminimi i tarifave të shkollimit për familjet në nevojë, futja e praktikës së paguar në mënyrë që nxënësi të ketë përparësi financiare. Qëllimi: Të gjithë shqiptarët kanë shanse të barabarta për t’u trajnuar dhe profesionalisht të arsimuar. Si mund të mbyllet ky boshllëk? Ajo nuk do të shkojë pa ndonjë imigrim shumë më të kualifikuar të shqiptarëve të huaj dhe vendeve fqinje. Është po aq e rëndësishme për të zgjeruar fushën e talenteve në Shqipëri duke përmirësuar arsimin. Rastësisht, kjo fillon me promovimin social të familjeve të pa favorizuara shoqërore, klasa e mesme në popullatën shqiptare është shumë e vogël, rreth 6% e njerëzve janë të pasur, pjesa tjetër janë të varfër. Opozita ka hartuar një program të shkëlqyer për këtë, dhe kjo është e ardhmja për Shqipërinë. Trajnimi i mësuesve është gjithashtu një temë emocionuese. Shumë mësues të rinj në veçanti tani kanë frikë nga situata të vështira pedagogjike sepse ato janë plotësisht të papërshtatshme për ta dhe janë shumë më pak të paguara. Praktika në Shqipëri deri më tani është lënë pas dore. Ajo që na duhet këtu nuk është vetëm trajnimi i dyfishtë për të rinjtë, modeli i suksesshëm i rritjes në Evropën Veriore, por një program i vërtetë trajnimi i dyfishtë i mësimdhënësve në të cilin teoria dhe praktika ndryshojnë. Dhe kurrikula duhet gjithashtu të ndryshojë; ato duhet të përshtaten më shumë me përparësitë e ardhshme ekonomike të Shqipërisë.

Si?

Deri tani, ka qenë shumë më tepër në lidhje me të mësuarit e fakteve. Fëmijët gjithashtu duhet të mësojnë të eksperimentojnë, të provojnë, të lejojnë kuriozitetin e tyre të lirë. Në të ardhmen, ne duhet të mësojmë aftësitë matematikore, shkencore dhe teknike në një mënyrë shumë më tërheqëse dhe kreative, edhe për vajzat. Programimi është një nga aftësitë kyçe sot, por ende nuk luan rol të përshtatshëm në shkolla. Dhe nuk janë vetëm nxënësit që duhet të lejohen të eksperimentojnë, por edhe vetë shkollat. Ata duhet të jenë në gjendje të largohen nga kërkesat materiale të ngurta, por gjithashtu duhet t’u jepet liria për të zgjedhur mësuesit e tyre – deri në trajtimin e buxhetit të tyre shkollor. Të rinj të trajnuar mirë janë të ardhmja e Shqipërisë. Ekonomia e Evropës Veriore ka tendenca të forta internacionalizimi, që do të thotë se investime dhe prodhim masiv po zhvillohen gjithnjë e më shumë në vende të tjera. Por ajo që ka nevojë për ekonominë ndërkombëtare janë specialistë lokalë. Supozoni nëse konceptet e kundërshtimit të çështjeve: Ekonomia ndërkombëtare do të investojë gjithashtu në mënyrë të qëndrueshme në Shqipëri.