Eksperimenti që mund të ndryshojë historinë e njerëzimit. A mund të jetojë njeriu 120 apo 150 vjet?

Për mijëra vjet, njeriu ka kërkuar një gjë që dukej e pamundur: rininë e përjetshme.

Nga legjendat e lashta për “burimin e rinisë”, te alkimistët mesjetarë që kërkonin eliksirin e jetës, e deri te romanet fantastiko-shkencore të shekullit XX, ideja e mposhtjes së plakjes ka qenë një ëndërr që i ka shoqëruar brezat.

Por sot, për herë të parë, kjo ëndërr nuk po trajtohet më si fantazi.

Një kompani amerikane bioteknologjike ka nisur testimin te njeriu të një terapie gjenetike që synon të rikthejë qelizat e plakura në një gjendje më të re biologjike.

Nëse eksperimenti rezulton i suksesshëm, ai mund të konsiderohet një nga momentet më revolucionare në historinë e mjekësisë moderne.

Çfarë po përpiqen të bëjnë shkencëtarët?

Për dekada me radhë, shkenca e ka parë plakjen si një proces të pashmangshëm.

Ideja tradicionale ishte se qelizat konsumohen, dëmtohen dhe me kalimin e kohës organizmi humbet aftësinë për t’u rigjeneruar.

Por studiues si David Sinclair i Harvardit po mbështesin një teori tjetër.

Sipas tyre, plakja nuk është vetëm konsumim biologjik. Ajo është pjesërisht humbje e informacionit epigjenetik, pra e sistemit që kontrollon funksionimin e gjeneve.

Nëse ky informacion mund të rivendoset, atëherë qelizat mund të rikthejnë një pjesë të funksioneve që kishin kur ishin më të reja.

Me fjalë të thjeshta, nuk po ndryshohet ADN-ja e njeriut. Po tentohet të rikthehet mënyra se si ajo ADN funksiononte vite më parë.

Pse ky moment konsiderohet historik?

Sepse deri tani eksperimentet janë zhvilluar kryesisht te kafshët.

Rezultatet në minj dhe gjitarë të tjerë kanë treguar se disa inde mund të rikuperojnë funksione të humbura për shkak të moshës.

Tani për herë të parë po provohet në organizmin e njeriut.

Objektivi i parë është modest: trajtimi i sëmundjeve të rënda të nervit optik.

Por nëse teknologjia funksionon, përdorimet e saj mund të shtrihen shumë përtej syrit.

Një ditë ajo mund të përdoret për zemrën, trurin, muskujt, sistemin nervor apo organe të tjera që dëmtohen me kalimin e viteve.

A mund të jetojë njeriu 120 apo 150 vjet?

Kjo është pyetja që po ngacmon imagjinatën e publikut.

Sot jetëgjatësia mesatare në vendet e zhvilluara është rreth 80 vjeç.

Vetëm një shekull më parë ishte më pak se 50 vjeç.

Pra, shkenca e ka zgjatur jetën njerëzore me dekada.

Nëse teknologjitë e reja të rigjenerimit qelizor funksionojnë, disa studiues besojnë se njeriu mund të jetojë shumë më gjatë se kufijtë aktualë biologjikë.

Jo domosdoshmërisht 200 apo 300 vjet, siç sugjerojnë teoritë fantastike, por ndoshta 110, 120 apo edhe më shumë vite me cilësi më të mirë jetese.

Sfida etike

Por çdo revolucion shkencor sjell edhe pyetje të vështira.

Çfarë do të ndodhë nëse trajtimi kushton miliona dollarë dhe është i disponueshëm vetëm për të pasurit?

A do të krijohet një klasë njerëzish që jetojnë shumë më gjatë se të tjerët?

Çfarë ndikimi do të ketë në pensione, ekonomi, tregun e punës dhe strukturën e shoqërisë?

Nëse njerëzit jetojnë 120 apo 150 vjet, a do të ndryshojë vetë koncepti i familjes, karrierës dhe brezave?

Këto pyetje mund të duken të largëta, por nëse teknologjia funksionon, ato do të bëhen pjesë e debatit global.

Ende nuk ka mrekulli

Megjithatë duhet kujdes.

Shumë terapi që kanë dhënë rezultate premtuese te kafshët kanë dështuar te njerëzit.

Aktualisht nuk ka asnjë provë se kjo teknologji mund të ndalojë plakjen e të gjithë organizmit njerëzor.

Ajo po testohet për trajtimin e sëmundjeve specifike të syrit dhe ndodhet në fazat e para klinike.

Prandaj është ende shumë herët për të folur për “rininë e përjetshme”.

Por është po aq e vërtetë se për herë të parë shkenca po përpiqet jo thjesht të trajtojë pasojat e plakjes, por vetë mekanizmin biologjik që e shkakton atë.

Një epokë e re?

Nëse shekulli XX ishte epoka e antibiotikëve, vaksinave dhe transplantit të organeve, shekulli XXI mund të bëhet epoka e biologjisë së plakjes.

Për herë të parë në historinë e njerëzimit, pyetja nuk është më nëse mund të zgjasim jetën.

Pyetja është: deri ku mund ta zgjasim atë?

Dhe përgjigjja mund të ndryshojë jo vetëm mjekësinë, por vetë mënyrën se si njerëzit e kuptojnë jetën, moshën dhe vdekjen.