At Dhimitër Misha, prifti dhe mësuesi martir që mbrojti shkronjat shqipe me jetën e tij

Në historinë shqiptare ka emra që nuk mund të përmenden thjesht si figura lokale, sepse sakrifica e tyre i përket gjithë kombit. Një prej këtyre emrave është At Dhimitër Misha, i njohur edhe si Dhimitër Misha Bellkameni, prifti shqiptar dhe mësuesi patriot nga Follorina, i cili u plagos rëndë më 25 maj 1928 në fshatin Tushemisht dhe më pas humbi jetën, sepse kërkoi të mbronte shkronjat shqipe. At Dhimitër Misha nuk ishte vetëm klerik. Ai ishte një shërbestar i besimit, por edhe një shërbestar i kombit. Në një kohë kur kufijtë, gjuha dhe identiteti shqiptar ishin ende nën presione të forta politike e kulturore, ai e kuptoi qartë se mbrojtja e gjuhës shqipe ishte po aq e shenjtë sa çdo mision shpirtëror. Për të, shkronjat shqipe nuk ishin thjesht alfabet; ishin dinjitet, përkatësi dhe dëshmi kombëtare.
Që prej vitit 1917, At Dhimitër Misha shërbeu si mësues në fshatrat Podgorie, Alarup dhe Tushemisht, në Nënprefekturën e Pogradecit. Dokumentet e kohës e rendisin emrin e tij në listën e personelit arsimor të fshatrave, duke dëshmuar rolin e tij të rëndësishëm në përhapjen e arsimit shqip në këtë zonë kufitare. Ngjarja tragjike ndodhi në Tushemisht, pranë kishës së Shën Pandelimonit. At Dhimitër Misha u plagos rëndë në derën e kësaj kishe, pasi kishte ndërmarrë një akt të fortë kombëtar: fshinte shkronjat cirilike dhe vendoste shkronjat shqipe në një faltore pranë kufirit të sotëm me Maqedoninë e Veriut, në vendin e njohur si Najazmë.
Ky veprim nuk ishte thjesht një ndryshim mbishkrimi. Ishte një deklaratë e hapur se në ato troje duhej të flitej, shkruhej dhe nderohej shqipja. Në një periudhë kur çështja e kufirit dhe ndikimet e huaja e bënin zonën jashtëzakonisht të ndjeshme, At Dhimitër Misha zgjodhi të mos heshtte. Ai zgjodhi të mbronte identitetin shqiptar me guximin e një prifti, me ndërgjegjen e një mësuesi dhe me shpirtin e një patrioti. Pas plagosjes, ai u dërgua në fshatin Zvirinë për t’u kuruar dhe mbrojtur, por plagët rezultuan fatale. At Dhimitër Misha ndërroi jetë si martir i gjuhës shqipe, i arsimit kombëtar dhe i dinjitetit shqiptar.
Trupi i tij u varros në kishën e Shën Prokopit në fshatin Vërdovë, pranë Pogradecit, kishë e cila më vonë u prish në vitin 1967. Por edhe pse u prish kisha, kujtesa për At Dhimitër Mishën nuk u shua. Ai mbeti në ndërgjegjen e banorëve si prifti shqiptar që e lidhi besimin me atdhedashurinë dhe arsimin me sakrificën. Aq i madh ishte respekti për të në Pogradec, sa ceremonitë në nder të tij u zhvilluan si në kishë, ashtu edhe në xhami. Ky është një nga detajet më domethënëse të kësaj historie. Ai tregon se At Dhimitër Misha nuk u nderua vetëm nga një komunitet fetar, por nga gjithë populli. Përpara sakrificës së tij, shqiptarët u bashkuan përtej fesë, sepse ai kishte rënë për diçka që i përkiste të gjithëve: gjuhën shqipe.
Fotografitë e kohës, portreti i At Dhimitër Mishës në vitet ’20 dhe pamja e Tushemishtit në vitin 1928, e realizuar nga fotografi i mirënjohur pogradecar Misto Cici, janë dëshmi të një kohe të vështirë, por krenare. Në atë pamje ku dallohet kisha e Shën Pandelimonit, ruhet edhe kujtesa e vendit ku ndodhi plagosja e një njeriu që nuk pranoi të nënshtrohej përballë fshirjes së identitetit shqiptar. At Dhimitër Misha duhet kujtuar si prift, si mësues, si patriot dhe si martir. Ai nuk mbrojti vetëm një mbishkrim. Ai mbrojti të drejtën e shqiptarëve për të qenë vetvetja. Ai nuk luftoi me armë, por me shkronja. Dhe në historinë e një kombi, ka raste kur shkronja bëhet më e fortë se pushka.
Sot, përkujtimi i At Dhimitër Mishës është detyrim moral dhe historik. Sepse gjuha shqipe nuk u ruajt rastësisht. Ajo u mbrojt nga njerëz që rrezikuan gjithçka për të. At Dhimitër Misha ishte një prej tyre: prifti dhe mësuesi martir që dha jetën për shkronjat shqipe.