Sot në ditëlindjen e këngëtarit Shyqyri Alushi, “Krenaria e Qytetit” Shkodër, zëri që u bë pjesë e kujtesës

Nga Albert Vataj

Më 10 maj, në ditën që solli në jetë një prej zërave më të dashur e më përfaqësues të këngës qytetare shkodrane, kujtesa jonë ndalet me nderim te Shyqyri Alushi, bilbili i ahengut, ai zë i rrallë që u bë frymë e një qyteti dhe jehonë e një trashëgimie shpirtërore që nuk njeh harresë. Kjo datë nuk na kujton thjesht lindjen e një artisti, por ardhjen në kulturën shqiptare të një shpirti që këngën e kishte mënyrë jetese, dëshmi dashurie dhe formë të përjetësisë.

Në këtë përvjetor, ne nuk e kujtojmë si një emër të larguar në kohë, por si një prani që vazhdon të jetojë në meloditë e vjetra të Shkodrës, në mallin e qytetit, në tingullin e ahengut dhe në ndjeshmërinë kolektive të shqiptarëve. Kujtimi i tij është një himn i gjallë për artin popullor, për fisnikërinë e shpirtit qytetar dhe për atë kulturë të kënduari që nuk kërkonte duartrokitje, por prekte zemrën.

I lindur në Shkodër më 10 maj 1934, në një qytet ku muzika rridhte si frymëmarrje e përditshme, Shyqyri Alushi u bë vetë pjesë organike e asaj fryme. Ai trashëgoi pasionin nga i ati, Alushi, këngëtar dhe muzikant popullor, duke u rritur mes tingujve të fyellit, zumarës dhe këngës qytetare që buronte nga oborret, lagjet dhe sofrat shkodrane. Ishte ajo shkollë spontane e shpirtit popullor që formësoi artistin e ardhshëm, një artist që nuk e mësoi këngën për skenën, por për njerëzit.

Debutimet e tij të para u bënë në dasma dhe mbrëmje qytetare, aty ku ahengu shkodran ishte ende një mënyrë komunikimi mes zemrash. Në vitin 1956 ai ngjitet për herë të parë në skenë, në inaugurimin e “Kinema Republika”, duke nisur një rrugëtim artistik që do të shndërrohej në një prej kapitujve më të çmuar të muzikës qytetare shqiptare. Më pas, për vite me radhë, ai do të ishte pjesë e pandarë e koncerteve popullore, dasmave dhe jetës artistike të qytetit, deri sa nga viti 1974 deri më 1986 u angazhua si këngëtar profesionist pranë Estradës së Shkodrës.

Zëri i tij kishte atë ngrohtësi të rrallë që nuk mund të fabrikohet. Ishte zë që vinte nga përvoja njerëzore, nga dashuria për qytetin, nga kultura e një tradite që këngën e kishte mënyrë për të rrëfyer jetën. Kur këndonte “Thotë lulja për lulen”, “Kur natyra kenka veshur”, “Nëpër fusha e kodrina”, “Pranvera filloi me ardhë” apo “T’parën herë kur jena pa”, ai nuk sillte vetëm melodi, por një botë të tërë emocionesh, kujtimesh dhe finesash qytetare. Këngët e tij mbeten sot jo vetëm pjesë e fonotekës shqiptare, por pjesë e kujtesës emocionale të brezave.

Për kontributin e tij të vyer, ai u nderua me tituj që i qëndrojnë natyrshëm figurës së tij: “Artist i Merituar” në vitin 1984, “Çmimi i Karrierës” në Festivalin e Këngës Popullore Qytetare më 1996 dhe “Krenaria e Qytetit” nga Bashkia e Shkodrës në vitin 1999. Por ndoshta vlerësimi më i madh për të mbeti dashuria e njerëzve, respekti i qytetit dhe mënyra se si zëri i tij vazhdon të jetojë edhe sot, si një kujtesë që nuk shuhet.

Shyqyri Alushi nuk ishte vetëm këngëtar. Ai ishte ruajtës i një bote shpirtërore që rrezikonte të humbiste në vorbullën e kohëve moderne. Në interpretimin e tij kishte jo vetëm mjeshtëri vokale, por një kulturë të tërë ndjenje, një etikë qytetare, një përulësi artisti dhe një elegancë njerëzore që e bënte të paharrueshëm. Ai e mbajti gjallë ahengun shkodran jo si nostalgji folklorike, por si mënyrë për të ruajtur shpirtin e qytetit.

Në çdo kthinë të Shkodrës, në çdo dritare ku ende dëgjohet një këngë e vjetër qytetare, ai mbetet i pranishëm. Me kasketën e tij karakteristike, me ecjen e qetë nëpër trotuaret e qytetit dhe me buzëqeshjen e thjeshtë të artistit që nuk e humbi kurrë lidhjen me njerëzit, Shyqyri Alushi mbetet një ikonë e gjallë e artit popullor shqiptar.

Kjo datë nuk është vetëm një përvjetor lindjeje. Është një thirrje për të mos harruar rrënjët tona, për të ruajtur këngën që na ka mëkuar shpirtin dhe për të nderuar ata artistë që e ngritën muzikën popullore në përmasën e përjetësisë. Sepse Shyqyri Alushi nuk është më vetëm një emër i së kaluarës; ai është një zë që vazhdon të na flasë edhe sot, përmes çdo kënge që frymon në Shkodër, në kujtime, në gazmime, në mall dhe në zemrën tonë kulturore.

Le të jetë ky 10 maj jo vetëm një ditë kujtimi, por edhe një ftesë për të dëgjuar më me vëmendje këngën qytetare, për ta dashur më shumë trashëgiminë tonë dhe për t’ua përcjellë brezave atë pasuri shpirtërore që artistë si Shyqyri Alushi e kthyen në pavdekësi.