Lumenjtë e shkumës në Britani në rrezik nga ndryshimet klimatike: Trofta dhe salmoni nën kërcënim

Ndryshimet klimatike, të karakterizuara nga një verë me temperatura rekord dhe thatësirë të zgjatur, po kërcënojnë seriozisht ekuilibrin ekologjik të lumenjve të rrallë të shkumës në Mbretërinë e Bashkuar, të cilët janë pothuajse unikalë për Anglinë, si dhe peshqit që varen prej tyre. Këta lumenj, të formuar mbi shtretër shkumësore, janë të njohur për ujërat e tyre të kthjellëta, të freskëta dhe të pasura me minerale, ku lulëzojnë specie si trofta e murrme dhe salmoni. Nga rreth 200 lumenj të këtij lloji të regjistruar në botë, 85 për qind gjenden në Angli, sipas Wildlife Trust, një organizatë që kujdeset për rezervat natyrore të Mbretërisë së Bashkuar.

Robert Wellard, drejtor i peshkimit në Shoqatën Piscatorial dhe një peshkatar rekreativ, matësi i tij tregoi 17 gradë Celsius në një degë të lumit Itchen pranë Winchester. Kjo shifër është dukshëm më e lartë se temperatura normale prej 12 ose 13 gradë Celsius që duhet të ishte në gusht, siç theksoi Kathryn Boler, menaxhere e Programit të Ujërave të ëmbla për Hampshire dhe Isle of Wight Wildlife Trust. Këto habitate unike kanë qenë në ballë të ndryshimeve klimatike prej vitesh, por valët e nxehtësisë dhe kushtet e thata të këtij viti kanë ngrohur ujin, duke pakësuar rezervat e ujërave nëntokësore dhe duke reduktuar rrjedhat e lumenjve. Wellard vuri në dukje se valët e nxehtësisë kanë qenë “pothuajse njëra pas tjetrës” këtë vit, duke shkaktuar një stres të madh në mjedisin natyror dhe duke bërë që temperaturat e ujit të rriten “shumë mbi intervalin e tyre normal”, duke arritur nivele që fillojnë të ndikojnë peshqit e egër.

Temperaturat e ujit mbi 19 gradë Celsius shkaktojnë “stres shtesë në trupin” e salmonit dhe troftës, pasi reduktojnë oksigjenin e disponueshëm në ujë dhe rrisin nevojat fiziologjike të peshqve, shpjegoi Boler. Lumi Itchen arriti një maksimum prej 21.7 gradë Celsius në korrik, sipas shifrave të Agjencisë së Mjedisit (EA), një organ qeveritar që merret me mbrojtjen e mjedisit në Angli. Për shkak të kësaj, disa klube peshkimi, të cilat kryesisht praktikojnë peshkimin “kap dhe lësho”, kanë kufizuar përkohësisht aktivitetin e tyre për të zvogëluar stresin mbi peshqit. Rrjedhat e ulëta të lumenjve në kushte thatësire gjithashtu i ekspozojnë peshqit ndaj grabitqarëve.

Situata është veçanërisht shqetësuese për salmonin Atlantik, i cili vjen në lumenjtë e shkumës për t’u shumuar dhe tashmë është klasifikuar si specie e rrezikuar. Paul Vignaux, i cili drejton një shoqatë lokale për pronarët e tokave dhe peshkatarët në Itchen, shpjegoi se me rrjedhën më të ulët, salmoni është “në mënyrë efektive më i bllokuar dhe më i ndjeshëm ndaj grabitjes nga gjëra të tilla si fokat e portit dhe kormoranët”. Në vitin 2022, vetëm 180 salmon erdhën për t’u shumuar në Itchen. Shifrat paraprake për vitin e kaluar numëruan 250 individë, që është vetëm 32 për qind e pragut të konsideruar të nevojshëm për ruajtjen e specieve, vuri në dukje Vignaux. Kjo verë ishte gjithashtu e vështirë për salmonin e ri të ujërave të ëmbla, tha Agjencia e Mjedisit në numërimin e saj të salmonit në korrik për Itchen dhe një tjetër lumë shkumës aty pranë, Test, me “bollëkun dhe madhësinë e tyre… shumë më të ulët se zakonisht”.

Sipas një modeli të EA, temperatura mesatare e lumenjve ku jeton trofta e murrme në Angli pritet të kalojë kufirin e tolerueshëm “në shumicën e vendeve deri në vitin 2070”. Pragu kritik për salmonin pritet të kalohet në gjysmën e habitateve të tyre deri në vitin 2080. Shkencëtarët theksojnë se ndryshimet klimatike po rrisin frekuencën dhe intensitetin e valëve të nxehtësisë, thatësirës dhe kushteve të tjera ekstreme të motit. E kombinuar me ndotjen e lumenjve, lumenjtë e shkumës po përballen me një “stuhi perfekte”, pasi rrjedhat në rënie të ujit gjithashtu bëjnë që ndotësit të bëhen më të përqendruar. Në korrik, kompania e trajtimit të ujërave të zeza Southern Water pranoi se kishte shkarkuar ndotës në lumin Test në vitin 2023. Shkencëtarët, ambientalistët dhe peshkatarët po bëjnë thirrje që agjencitë të rikthejnë lumenjtë në një gjendje më natyrale, të reduktojnë nxjerrjen e ujit dhe të mbjellin pemë për të përmirësuar hijen. “Është thelbësore që sa më shumë ujë të jetë e mundur të qëndrojë në lumenj,” përfundoi Boler.

Marrë nga France 24 Live News