Legjendari Ennio Morricone dhe Maria Travia, një histori ikonike dashurie 70-vjeçare

Historia e dashurisë mes kompozitorit legjendar italian Ennio Morricone dhe bashkëshortes së tij, Maria Travia, mbetet një nga ato rrëfime të rralla ku jeta private nuk shfaqet si sfond i artit, por si themeli i tij i heshtur dhe i pandashëm.
Ata u njohën në Romë në fillim të viteve ’50, përmes motrës së Morricones, Adrianës. Në atë takim të parë nuk kishte asgjë spektakolare, vetëm një afrim i ngadaltë, siç ndodh shpesh me lidhjet që nuk kërkojnë të imponohen, por të rriten. Por ajo që nisi si një njohje e zakonshme, u shndërrua shpejt në një bashkëjetesë shpirtërore që do t’i rezistonte kohës, famës dhe heshtjes së përditshme.
Një moment vendimtar në këtë lidhje erdhi gjatë një periudhe të vështirë për Marian, pas një aksidenti të rëndë automobilistik. Pikërisht aty, Morricone nuk u shfaq si figura e kompozitorit që do të bëhej më vonë mit i muzikës së filmit, por si njeri i thjeshtë i përkushtimit të pakushtëzuar, ai qëndroi pranë saj çdo ditë, duke e kthyer kujdesin në formën më të pastër të dashurisë së tij.
Në vitin 1956 ata u martuan dhe nisën një jetë të gjatë së bashku, që do të shtrihej për më shumë se shtatë dekada. Katër fëmijët e tyre, Marco, Alessandra, Andrea dhe Giovanni, u rritën në një shtëpi ku muzika nuk ishte thjesht profesion, por gjuhë e brendshme e familjes, një mënyrë e të kuptuarit të botës.
Maria Travia nuk ishte vetëm bashkëshorte në kuptimin tradicional të fjalës. Ajo u bë një pikë referimi e pandashme në procesin krijues të Morricones. Kompozitori i besonte asaj çdo ide të re muzikore, çdo fragment melodie që ende nuk kishte marrë formë të plotë. Në këtë raport intim artistik, vendimi i saj shpesh kishte peshën e një gjykimi estetik të heshtur, por vendimtar.
Madje, Maria kontribuoi edhe drejtpërdrejt në krijimtarinë e tij, duke shkruar tekste për disa prej veprave të njohura të Morricones, përfshirë muzikën e filmave The Mission dhe Once Upon a Time in the West, vepra ku muzika nuk shoqëron imazhin, por e tejkalon atë, duke e kthyer narrativën në përjetim emocional.
Pavarësisht famës globale, çmimeve prestigjioze dhe statusit të tij si një nga zërat më të rëndësishëm të muzikës së filmit në shekullin XX, çifti zgjodhi një jetë tërheqjeje të vetëdijshme nga spektakli i Hollywood-it. Roma mbeti hapësira e tyre e qetë, një qytet ku madhështia nuk ekspozohej, por jetonte në përditshmëri.
Kulmi emocional i kësaj historie mbetet lamtumira e Morricones në vitin 2020. Në testamentin e tij, të titulluar “Unë, Ennio Morricone, kam vdekur”, ai nuk i drejtohet botës si figurë publike, por si burrë që i flet një gruaje. Në atë tekst të fundit, ai e falënderon Marian për praninë e saj të pandërprerë, për dashurinë që nuk ishte dekor i jetës së tij, por struktura e saj e brendshme.
Në këtë mënyrë, historia e tyre nuk lexohet thjesht si biografi dashurie, por si një formë bashkëjetese ku arti dhe jeta nuk ndahen kurrë plotësisht, sepse në rastin e Morricones, muzika nuk lind vetëm nga talenti, por edhe nga besnikëria e një dashurie që nuk kërkoi kurrë të bëhej spektakël.

Albert Vataj